Pedagogiek

Groene kinderopvang
FONK natuureducatie

FONK: ‘Natuur is dé plek voor een kind om te groeien’

De natuur als dé leeromgeving waarin kinderen en jongeren zich optimaal kunnen ontwikkelen: dat is de gedachte achter het nieuwe natuureducatieprogramma FONK. Een school in Brabant heeft het programma als proef in gebruik genomen, maar de bedoeling is dat FONK voor alle basisscholen en kinderdagverblijven beschikbaar wordt.
Pedagogiek

Op studiereis naar Zweden

Carola Winter werd begin dit jaar Pedagogisch Professional van 2019. De hoofdprijs was een Reggio-studiereis naar Zweden, beschikbaar gesteld door Werkend Leren. In haar dagboek geeft Carola een impressie van deze bijzondere reis.
Pedagogiek

Blog Carola Winter – Studiereis naar Zweden

Naast het mooie beeldje dat ik heb mogen ontvangen heeft Werkend Leren nóg iets aan de prijs toegevoegd. Ik heb een Opleidingscheque in ontvangst mogen nemen. Een interessante aanvulling op mijn prijs, want ik vind het leuk om verder te kijken en nieuwe informatie te vergaren. Ik ben meteen een kijkje op hun site gaan nemen om een beetje te oriënteren.

Observeren en documenteren: leg het speelgedrag vast

Als je het speelgedrag in de loop van de dag vastlegt, zie je pas echt wat er in kinderen omgaat en leer je ze pas echt goed kennen. Dit is een belangrijk uitgangspunt van de Reggio Emiliapedagogiek. Wat levert het op om met aandacht te documenteren? En hoe kun je dit het beste doen?
Pedagogiek

Reggio Emilia in Zweden

Dit najaar stapten drie leidsters van het Utrechtse kinderdagverblijf De Poppenzolder op het vliegtuig naar Zweden. Franka, Kieke en Aspacia mochten er komen kijken bij drie förskolor (kinderdagverblijven), die net als zij werken volgens het gedachtegoed van Reggio Emilia.

De ruimte als pedagoog

De inrichting klopte niet meer met hun pedagogisch beleid, vonden ze bij Cultureel Kinderdagverblijf SamSam op het Amsterdamse Westergasfabriekterrein. Ze lieten zich inspireren in Toscaans Pistoia en namen daarna pedagogisch interieurontwerper Simone Sorber in de arm om hun inrichting ingrijpend aan te passen. Het resultaat? ‘Iedereen wordt hier gelukkig van!’
Pedagogiek

Villa Petit Paradis, Meppel

Met Villa Petit Paradis wilde directeur van Speelwerk Walter Hardenberg zijn droom realiseren. Het kinderdagverblijf is een plek waar goed is nagedacht over omgang en inrichting voor kinderen. Reggio Emilia is de pedagogiek die hier wordt nagestreefd. Er is veel aandacht voor zelfstandigheid van kinderen. Medewerkers zijn hoog opgeleid en/of bijgeschoold. De buitenruimte is volledig […]
Pedagogiek
Leven en leren met kinderen

Leven en leren met kinderen

‘De ruimte als pedagoog’. Dit begrip is bekend geworden door de Reggio Emilia-pedagogiek. In ‘Leven en leren met kinderen’ kunnen Kinderdagverblijven, peuterspeelzalen en bso’s die zich aangesproken voelen door de Reggio Emilia-pedagogiek veel praktische ideeën vinden. Vertaald uit het Engels door pedagoge Annet Weterings en aangevuld met adviezen van pedagogen Marieke Grijpink en Annemieke Waage. […]
Pedagogiek

Reggio Emilia (Loris Malaguzzi)

De pedagogiek van Reggio Emilia is eigenlijk het gedachtengoed van de Italiaanse pedagoog en filosoof Loris Malaguzzi. Hij zette na de tweede wereldoorlog scholen en educatieve projecten op en brak daarmee de ban van pedagogische en onderwijskundige tradities. Reggio Emilia is het kleine stadje in Noord Italië waar Malaguzzi zijn school begon. Reggio Emilia in […]
Pedagogiek

Bekende pedagogen & psychologen

Veel kinderopvangorganisaties kiezen ervoor om te werken volgens een pedagogisch gedachtengoed zodat ze hun pedagogisch beleid compleet kunnen afbakenen volgens de visie van deze ene pedagoog. Wie zijn deze pedagogen en psychologen? Wat is hun kindbeeld? En past het binnen jouw kindcentrum? Een overzicht: Loris Malaguzzi (Reggio Emilia) Emmi Pikler Thomas Gordon Rudolf Steiner (Antroposofie) Janusz […]

Over pedagogiek

Pedagogische keuzes in de kinderopvang

De vier pedagogische doelen van Marianne Riksen-Walraven vormen de basis van de kinderopvang. Maar daarmee is de branche er nog niet. Want waartoe dient de kinderopvang en hoe doe je dat: een goede pedagogische leefomgeving bieden aan het jonge kind en dat vaak in een wisselende groep? De Pedagogische kaders en het Pedagogisch curriculum geven houvast.

Lees meer

Pedagogiek

Pedagogische beleidsplannen in de kinderopvang lijken soms inwisselbaar. Hier moeten de nieuwe eisen die de Wet IKK aan kinderopvangorganisaties stelt een einde aan maken. Het pedagogisch beleidsplan is vanaf 2018 een belangrijke graadmeter van pedagogische afwegingen die een kinderopvangorganisatie maakt. Dit kan zowel voor ouders als voor de inspectie bepalend zijn in hun oordeel over een organisatie.

In de Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang staat dat de vier pedagogische doelen van Marianne Riksen-Walraven geconcretiseerd moeten worden in het pedagogisch beleidsplan. In een algemene maatregel van bestuur (amvb) is nu letterlijk uitgeschreven wat hiermee bedoeld wordt.

Pedagogische doelen

De concrete uitwerking van de vier bekende pedagogische doelen voor de kinderopvang, zijn voor de dagopvang, peuterspeelzaalwerk en de bso exact hetzelfde geformuleerd. Wel moet er in de uitwerking rekening gehouden worden met de ontwikkelingsfase waarin kinderen zich bevinden. Daarom staat er dat er op de groepen:

– op een sensitieve en responsieve manier met kinderen wordt omgegaan, respect voor de autonomie van kinderen wordt getoond en grenzen worden gesteld aan en structuur wordt geboden voor het gedrag van kinderen, zodat kinderen zich emotioneel veilig en geborgen kunnen voelen;

– kinderen spelenderwijs worden uitgedaagd in de ontwikkeling van hun motorische vaardigheden, cognitieve vaardigheden, taalvaardigheden en creatieve vaardigheden, teneinde kinderen in staat te stellen steeds zelfstandiger te functioneren in een veranderende omgeving;

– kinderen worden begeleid in hun interacties, waarbij hen spelenderwijs sociale kennis en vaardigheden worden bijgebracht, teneinde kinderen in staat te stellen steeds zelfstandiger relaties met anderen op te bouwen en te onderhouden, en

– kinderen worden gestimuleerd om op een open manier kennis te maken met de algemeen aanvaarde waarden en normen in de samenleving met het oog op een respectvolle omgang met anderen en een actieve participatie in de maatschappij.

Toezichthouder

De concretisering van de pedagogische doelstellingen is niet alleen van belang voor professionals en ouders, maar ook voor het gesprek over de praktijkobservatie tussen de houder en de toezichthouder. De huidige uitwerking van de vier pedagogische doelen alleen, vormde in de praktijk te weinig basis voor een goed gesprek over pedagogische kwaliteit. Het is belangrijk om te vermelden dat ouders mee mogen praten over het pedagogisch beleid en hierover advies mogen uitbrengen. Kinderopvangorganisaties dienen minstens één keer per jaar overleg te voeren met de oudercommissie over het pedagogische beleid.

Doorlopende ontwikkelingslijnen

Ook wordt met de Wet IKK ingezet op betere doorlopende ontwikkelingslijnen. Dit enigszins holle begrip krijgt handen en voeten in de uitwerking van deze nieuwe kwaliteitsmaatregel voor de kinderopvang. Om te beginnen wordt geëist dat in het pedagogisch beleidsplan te lezen is hoe kinderen worden gevolgd in hun ontwikkeling en hoe er wordt gestreefd naar een doorlopende ontwikkellijn met de buitenschoolse opvang en/of de school.

Pedagogisch kaders

Vanaf 2010 zijn vier verschillende Pedagogisch kaders uitgebracht: voor de dagopvang, bso en gastouderopvang. En er is een Pedagogisch kader Diversiteit. De Pedagogisch kaders bieden pedagogisch medewerkers een concrete uitwerking van de pedagogische doelen. Er staan theoretische hoofdstukken in en praktische hoofdstukken waarbij de theorie is uitgewerkt in de aanpak van praktische situaties.

Het gebruik van de Pedagogisch kaders voor de kinderopvang kan beter. De boeken, zowel uitgebracht voor de dagopvang, de bso als de gastouderopvang, worden vooral incidenteel gebruikt. Dit blijkt uit een enquête onder pm’ers en gastouders die de Stichting BKK heeft laten houden.

Pedagogisch kader 0-4 jaar

De 546 respondenten van de BKK-enquête vinden het in meerderheid nuttig dat het Pedagogisch kader verder ontwikkeld wordt, ook al maken ze nu nog weinig gebruik van het boek. Het Pedagogisch kader voor 0-4 jaar (het eerste deel) is het bekendst onder de respondenten. BKK, die de boeken beschikbaar stelde, concludeert dat het Pedagogisch kader niet zo veel wordt gebruikt als ze zouden wensen.

Digitale editie

Pm’ers en gastouders hebben de wens dat het Pedagogisch kader digitaal wordt gemaakt, met een online zoek-database als handige toepassing. Ook willen ze er meer les in krijgen. 36 procent van de respondenten zijn gastouders, 28 procent werkt in een kinderdagverblijf en 10 procent werkt op de bso. De meeste respondenten zijn mbo-opgeleid en werken al langer dan zeven jaar in de kinderopvang.

Pedagogisch curriculum

In 2017 verscheen het Pedagogisch curriculum. Dit werk biedt de theoretische achtergrond bij de pedagogische doelen binnen de Wet IKK. Deze kan gebruikt worden bij het schrijven van de pedagogische beleidsplannen.

Uitgelicht congres

Openingscongres Week van het Jonge Kind

ReeHorst