Pedagogiek

Groene kinderopvang
FONK natuureducatie

FONK: ‘Natuur is dé plek voor een kind om te groeien’

De natuur als dé leeromgeving waarin kinderen en jongeren zich optimaal kunnen ontwikkelen: dat is de gedachte achter het nieuwe natuureducatieprogramma FONK. Een school in Brabant heeft het programma als proef in gebruik genomen, maar de bedoeling is dat FONK voor alle basisscholen en kinderdagverblijven beschikbaar wordt.

Hoe zeven bso’s meer ruimte maakten voor risicovol spel

Een half jaar lang ondersteunde pedagoog en promovendus Martin van Rooijen zeven bso’s bij het organiseren van risicovol spel. Met als resultaat een duidelijke toename van het aanbod van risicovol spel en meer zelfverzekerdheid bij de pedagogisch medewerkers.
Pedagogiek

‘Wat kan ik nog betekenen voor zelfstandige bso-kinderen?’

Saphira werkt sinds kort met oudere kinderen op de buitenschoolse opvang. Zelfstandigheid van de kinderen wordt aangemoedigd, maar hierdoor krijgt Saphira het gevoel dat zij overbodig is. Hoe kan zij toch iets voor de kinderen betekenen?
Pedagogiek

Blog Simon Hay – Opvoeding: we doen maar wat…

De Leidse bijzonder hoogleraar historische pedagogiek René van der Veer zegt dat de stelligheid van opvoedadvies van experts vaak op onderbuikgevoelens is gebaseerd.

Column – Softie of hardliner?

In deze samenleving is zelfredzaamheid het belangrijkste doel. Daar beginnen we in de opvoeding zo snel mogelijk mee. Een baby die zelf een flesje kan vasthouden, en weer iets later een stukje brood.
Ouders

Blog Simon Hay – Lievelingetje

Vanuit de ouder gezien is het uitspreken van een voorkeur voor een van je kinderen een absoluut taboe. Dat bleek wel uit de reacties op het interview met deze moeder. Ze kreeg veel kritiek over zich heen op social media. Ik vroeg mij af wat haar doel was. Wilde ze gewoon eerlijk zijn over haar […]
Pedagogiek

‘Moet Daan (3) eten wat de pot schaft?’

Het valt pedagogisch medewerker Susanne op dat Daan van 3 jaar oud precies weet wat hij wel en niet wil eten. Susanne heeft geleerd dat een kind gewoon met de pot mee eet en is van mening dat kinderen altijd in ieder geval even moeten proeven. Wat vindt pedagoog Marieke Grijpink?

Hoe hou je van een kind?

Al schrijvend denkt Korczak na over het opvoeden van kinderen. Zijn boek Hoe houd je van een kind uit 1920 is een pleidooi om kinderen serieus te nemen. Het geeft verbluffend veel inzichten voor de Nederlandse kinderopvang anno nu. Als directeur van het weeshuis Dom Sierot in Warschau werkt Korczak aan een rechtvaardige samenleving, waarin […]
Pedagogiek

‘Als ik huil, krijg ik van mama een lolly’

Pm'er Chantal vraagt raad aan pedagoog Annemiek Waage. Moet ze de moeder van een meisje op de bso ergens op aanspreken of niet?
Pedagogiek

‘Dreumes trekt steeds aan haren’

Vraag Daniek: ‘Björn (14 maanden) trekt regelmatig aan de haren van andere kinderen. Dit gebeurt soms zomaar uit het niets, of wanneer hij speelgoed wil hebben. Hoe kan ik hem leren anders te reageren? Antwoord Marieke Grijpink ‘Laat ik voorop stellen dat Björn dit niet expres doet. Hij is pas 14 maanden en gedraagt zich […]

Over pedagogiek

Pedagogische keuzes in de kinderopvang

De vier pedagogische doelen van Marianne Riksen-Walraven vormen de basis van de kinderopvang. Maar daarmee is de branche er nog niet. Want waartoe dient de kinderopvang en hoe doe je dat: een goede pedagogische leefomgeving bieden aan het jonge kind en dat vaak in een wisselende groep? De Pedagogische kaders en het Pedagogisch curriculum geven houvast.

Lees meer

Pedagogiek

Pedagogische beleidsplannen in de kinderopvang lijken soms inwisselbaar. Hier moeten de nieuwe eisen die de Wet IKK aan kinderopvangorganisaties stelt een einde aan maken. Het pedagogisch beleidsplan is vanaf 2018 een belangrijke graadmeter van pedagogische afwegingen die een kinderopvangorganisatie maakt. Dit kan zowel voor ouders als voor de inspectie bepalend zijn in hun oordeel over een organisatie.

In de Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang staat dat de vier pedagogische doelen van Marianne Riksen-Walraven geconcretiseerd moeten worden in het pedagogisch beleidsplan. In een algemene maatregel van bestuur (amvb) is nu letterlijk uitgeschreven wat hiermee bedoeld wordt.

Pedagogische doelen

De concrete uitwerking van de vier bekende pedagogische doelen voor de kinderopvang, zijn voor de dagopvang, peuterspeelzaalwerk en de bso exact hetzelfde geformuleerd. Wel moet er in de uitwerking rekening gehouden worden met de ontwikkelingsfase waarin kinderen zich bevinden. Daarom staat er dat er op de groepen:

– op een sensitieve en responsieve manier met kinderen wordt omgegaan, respect voor de autonomie van kinderen wordt getoond en grenzen worden gesteld aan en structuur wordt geboden voor het gedrag van kinderen, zodat kinderen zich emotioneel veilig en geborgen kunnen voelen;

– kinderen spelenderwijs worden uitgedaagd in de ontwikkeling van hun motorische vaardigheden, cognitieve vaardigheden, taalvaardigheden en creatieve vaardigheden, teneinde kinderen in staat te stellen steeds zelfstandiger te functioneren in een veranderende omgeving;

– kinderen worden begeleid in hun interacties, waarbij hen spelenderwijs sociale kennis en vaardigheden worden bijgebracht, teneinde kinderen in staat te stellen steeds zelfstandiger relaties met anderen op te bouwen en te onderhouden, en

– kinderen worden gestimuleerd om op een open manier kennis te maken met de algemeen aanvaarde waarden en normen in de samenleving met het oog op een respectvolle omgang met anderen en een actieve participatie in de maatschappij.

Toezichthouder

De concretisering van de pedagogische doelstellingen is niet alleen van belang voor professionals en ouders, maar ook voor het gesprek over de praktijkobservatie tussen de houder en de toezichthouder. De huidige uitwerking van de vier pedagogische doelen alleen, vormde in de praktijk te weinig basis voor een goed gesprek over pedagogische kwaliteit. Het is belangrijk om te vermelden dat ouders mee mogen praten over het pedagogisch beleid en hierover advies mogen uitbrengen. Kinderopvangorganisaties dienen minstens één keer per jaar overleg te voeren met de oudercommissie over het pedagogische beleid.

Doorlopende ontwikkelingslijnen

Ook wordt met de Wet IKK ingezet op betere doorlopende ontwikkelingslijnen. Dit enigszins holle begrip krijgt handen en voeten in de uitwerking van deze nieuwe kwaliteitsmaatregel voor de kinderopvang. Om te beginnen wordt geëist dat in het pedagogisch beleidsplan te lezen is hoe kinderen worden gevolgd in hun ontwikkeling en hoe er wordt gestreefd naar een doorlopende ontwikkellijn met de buitenschoolse opvang en/of de school.

Pedagogisch kaders

Vanaf 2010 zijn vier verschillende Pedagogisch kaders uitgebracht: voor de dagopvang, bso en gastouderopvang. En er is een Pedagogisch kader Diversiteit. De Pedagogisch kaders bieden pedagogisch medewerkers een concrete uitwerking van de pedagogische doelen. Er staan theoretische hoofdstukken in en praktische hoofdstukken waarbij de theorie is uitgewerkt in de aanpak van praktische situaties.

Het gebruik van de Pedagogisch kaders voor de kinderopvang kan beter. De boeken, zowel uitgebracht voor de dagopvang, de bso als de gastouderopvang, worden vooral incidenteel gebruikt. Dit blijkt uit een enquête onder pm’ers en gastouders die de Stichting BKK heeft laten houden.

Pedagogisch kader 0-4 jaar

De 546 respondenten van de BKK-enquête vinden het in meerderheid nuttig dat het Pedagogisch kader verder ontwikkeld wordt, ook al maken ze nu nog weinig gebruik van het boek. Het Pedagogisch kader voor 0-4 jaar (het eerste deel) is het bekendst onder de respondenten. BKK, die de boeken beschikbaar stelde, concludeert dat het Pedagogisch kader niet zo veel wordt gebruikt als ze zouden wensen.

Digitale editie

Pm’ers en gastouders hebben de wens dat het Pedagogisch kader digitaal wordt gemaakt, met een online zoek-database als handige toepassing. Ook willen ze er meer les in krijgen. 36 procent van de respondenten zijn gastouders, 28 procent werkt in een kinderdagverblijf en 10 procent werkt op de bso. De meeste respondenten zijn mbo-opgeleid en werken al langer dan zeven jaar in de kinderopvang.

Pedagogisch curriculum

In 2017 verscheen het Pedagogisch curriculum. Dit werk biedt de theoretische achtergrond bij de pedagogische doelen binnen de Wet IKK. Deze kan gebruikt worden bij het schrijven van de pedagogische beleidsplannen.

Uitgelicht congres

Openingscongres Week van het Jonge Kind

ReeHorst