We spraken hierover met Nadine Heemskerk, onderwijsadviseur en trainer. Zij ziet dat pedagogisch professionals het vaak lastig vinden om moeilijke onderwerpen met ouders aan te gaan. ‘Als het over koetjes en kalfjes gaat, is er niets aan de hand. Maar zodra het ingewikkelder wordt, maken veel professionals het in hun hoofd groter dan het eigenlijk is.’

Waarom vinden professionals dit zo moeilijk?

Volgens Nadine begint het vaak bij de eigen beeldvorming. ‘We hebben allemaal aannames. Over onszelf, maar ook over ouders. Misschien denk je vooraf al dat ze boos worden of toch niet openstaan voor je feedback.’

Daarnaast ziet Nadine soms dat het belang van het kind naar de achtergrond verdwijnt. ‘We komen dan in een discussie terecht over wie gelijk heeft. Zodra je in die stand schiet, ontstaat er afstand. De ander kan zich aangevallen voelen en op die manier raak je de verbinding kwijt.’

Juist die verbinding is volgens haar belangrijk. ‘Blijf steeds teruggaan naar de vraag wat dit kind nodig heeft. Als het belang van het kind centraal staat, ontstaat er veel meer ruimte om samen te kijken naar oplossingen.’

Kijk eerst naar je eigen oordelen

Volgens haar is het belangrijk om je goed voor te bereiden op het gesprek. ‘Welke bril heb je op? Denk je misschien dat ouders niet betrokken zijn, omdat ze altijd haast hebben bij het ophalen? Of omdat ze vaak op hun telefoon kijken? Het is belangrijk om die oordelen eerst zelf te onderzoeken. Want als je met een open en nieuwsgierige houding het gesprek ingaat, ontstaat er veel meer verbinding.’

Feitelijke waarneming, gevoel, behoefte en verzoek

Nadine verwijst naar de methode van verbindende communicatie van Marshall Rosenberg. ‘Deze manier van communiceren bestaat uit vier stappen: feitelijke waarneming, gevoel, behoefte en verzoek. Door die volgorde aan te houden, voorkom je dat ouders zich veroordeeld voelen.’

Merk je dat je weinig tijd hebt voor een overdracht en wil je daarover het gesprek aangaan? Dan zou je volgens Nadine het volgende tegen deze ouders kunnen zeggen: “Ik merk dat jullie vaak kort voor sluitingstijd komen ophalen. Daardoor is er weinig ruimte voor een uitgebreide overdracht.” (feitelijke waarneming).

“Ik merk dat ik me daar soms ongemakkelijk bij voel, omdat ik graag voldoende tijd wil hebben om belangrijke informatie te delen.” (gevoel en behoefte).

“Zouden we samen kunnen kijken hoe we dat anders kunnen organiseren?” (verzoek).

Steek niet direct van wal

Wanneer het gesprek over gedrag van een kind gaat, is een zorgvuldige opening belangrijk, volgens Nadine. ‘Begin niet meteen met een lijstje van alles wat er misgaat. Dat gebeurt nog vaak. Professionals steken direct van wal en verliezen daarmee de ouder. Veel effectiever is het om eerst de situatie te schetsen en vervolgens nieuwsgierig te zijn naar het perspectief van ouders. Je kunt bijvoorbeeld zeggen: “We merken dat Jordi de laatste tijd soms moeite lijkt te hebben om met zijn emoties om te gaan. Vandaag heeft hij twee keer een ander kind gebeten. We willen goed bij hem aansluiten en daarom samen met jullie kijken wat Jordi op zulke momenten nodig heeft. Herkennen jullie dit thuis? Wat helpt hem daar meestal om weer tot rust te komen?”

Altijd op de hoogte van het allerlaatste nieuws en de belangrijkste verhalen uit de kinderopvang?
Luister onze wekelijkse podcast. Of abonneer je hier gratis, via Spotify.

Als emoties oplopen

Soms reageren ouders boos, verdrietig of defensief. Dat kan volgens Nadine spannend zijn voor professionals. ‘Vaak schieten we dan zelf ook in een emotie. We slaan dicht, worden onzeker of gaan juist in de aanval. Terwijl het juist belangrijk is ruimte te geven aan wat er gebeurt.’

Volgens Nadine helpt het om eerst te erkennen wat je ziet. ‘Je kunt zeggen: “Ik merk dat dit u raakt.” Of: “Ik zie dat dit veel met u doet.” Daarmee ontstaat vaak al wat ontspanning.’

Het belang van de loyaliteitsdriehoek

Als de communicatie met ouders onder druk staat, heeft dit niet alleen effect op de relatie tussen jou en de betreffende vader of moeder. ‘Kinderen zijn loyaal aan hun ouders. Ze voelen heus wel aan dat er iets mis is.’

Nadine gebruikt regelmatig het beeld van de loyaliteitsdriehoek. ‘Wanneer ouders en professionals goed samenwerken, ontstaat er voor het kind veel ruimte om zich te ontwikkelen. Maar zodra er spanning ontstaat tussen die twee partijen, wordt die ruimte kleiner. Dan moet een kind zich onbewust bezighouden met de verhouding tussen ouders en professional. Op die manier ontstaat er dus minder ruimte voor ontwikkeling.’

Samen zoeken naar oplossingen

Nadine benadrukt dat moeilijke gesprekken nooit helemaal gemakkelijk zullen worden. ‘Er spelen emoties mee, van ouders en professionals. Dat hoort erbij. Maar als je goed voorbereid bent, bij de feiten blijft en oprecht nieuwsgierig bent naar het verhaal van de ander, ontstaat er vrijwel altijd meer begrip.’

Volgens Nadine gaat het erom dat je naar elkaar luistert, ook al heeft de ander een ander perspectief. ‘Uiteindelijk hebben ouders en professionals hetzelfde doel. Het gaat erom dat een kind zich veilig voelt en zich optimaal kan ontwikkelen.’