Artikel bewaren

Je hebt een account nodig om artikelen in je profiel op te slaan

Login of Maak een account aan
Reacties0

De dilemma’s rond het vierogenprincipe

Marianne Velsink
Marianne Velsink
De kinderopvang zet alles op alles om een herhaling van de Amsterdamse zedenzaak te voorkomen. Het vierogenprincipe, dat vanaf 1 juli verplicht wordt op kinderdagverblijven, wordt het belangrijkste wapen.
De dilemma’s rond het vierogenprincipe

Op 1 juli treedt artikel 5a van de gewijzigde Regeling kwaliteit kinderopvang in werking en controleert de GGD of kinderdagverblijven zich houden aan het vierogenprincipe. Of het half acht ’s ochtends is of twee uur ’s middags, nooit mag een pedagogisch medewerker alleen zijn met een groep kinderen. Er moet altijd een andere volwassene kunnen meekijken of meeluisteren. Met deze maaregel hoopt de sector een passend antwoord te bieden op de Amsterdamse zedenzaak. Hoe kon het gebeuren dat Robert M. op klaarlichte dag en omringd door collega’s kon toeslaan? Natuurlijk viel er op het kinderdagverblijf waar M. werkte veel aan te merken. Maar de gehele kinderopvangsector stond na de zedenzaak met zijn mond vol tanden. ‘Zoiets zou bij ons nooit kunnen gebeuren’ was de overtuiging van veel managers, maar bij sommige ouders sloeg de twijfel toe. De aanbevelingen van de commissie Gunning, die onderzoek deed naar de Amsterdamse zedenzaak, werden dan ook ter harte genomen door de brancheorganisaties en het ministerie. ‘Wat een principe was, is nu snel wettelijk vastgelegd’, zegt Reinoud Kroese van Pulito Advies. ‘Het wordt niet eenvoudig voor de GGD om toezicht op het vierogenprincipe te houden’, verwacht Kroese. ‘Er is geen pasklaar antwoord. Is het makkelijk om je groepen door middel van ramen te scheiden, of om doorkijkjes te realiseren? Kun je groepen samenvoegen aan het einde en begin van de dag? Heb je stagiaires en ondersteunende krachten die kunnen bijspringen, of kies je voor camera’s of babyfoons? Veel is afhankelijk van je pand, team en omvang. Minstens zo belangrijk is een open cultuur waarbij je elkaar durft aan te spreken.’

Wilt u ouders informeren over wat het vierogenprincipe is en wat kinderopvangorganisaties zoals u zoal doen om invulling te geven aan deze eis die sinds 2013 geldt? Download dan deze tekst voor in uw eigen uitingen >>

Samenvoegen

In een brochure van de Brancheorganisatie Kinderopvang in samenwerking met BOinK, vertellen ondernemers en oudercommissies hoe zij invulling geven aan het vierogenprincipe. Het samenvoegen van groepen in de ochtend en aan het einde van de middag wordt vaak genoemd. Maar Jacqueline Perotti, general manager bij Kinder Service Hotels, vindt deze maatregel een stap terug als dit betekent dat je aan de randen van de dag alle kinderen, en dus ook de jongste, tussen de peuters en bijna-kleuters opvangt. ‘Zo creëer je een nieuw probleem. Hebben we niet jarenlang geroepen hoe belangrijk een vaste groep voor het welbevinden van kinderen is? Ik vind het bovendien geen visitekaartje dat ouders bij het halen en brengen van hun kinderen alleen de gezamenlijke speelhal zien.’ Voor Jantine Bootsman, locatiemanager bij de blauwe hamster in Amsterdam (skon), een herkenbaar dilemma. Skon is al maanden bezig met het nemen van maatregelen tegen het vierogenprincipe. Soms moeten managers en medewerkers in de praktijk even wennen aan de veranderingen. Jantine: ‘Voor ons is het samenvoegen van groepen ook de beste optie. Maar dat betekent wel, dat we met twee peutergroepen moeten uitwijken naar de speelzaal op de begane grond. Logistiek is dat niet ideaal en voor ouders oogt het rommelig: peuters de trap op wanneer de tweede pedagogisch medewerker later in de ochtend arriveert en met z’n allen de trap weer af aan het einde van de middag.’

Effecten

Het vierogenprincipe maakt een definitief einde aan de uitzonderingsregels waarin pedagogisch medewerkers een aantal keren per dag wel alleen op de groep mochten staan. Vanaf juli moeten de vier ogen en oren er de hele dag zijn, vanaf het moment dat het eerste kind wordt gebracht totdat het laatste kind het pand heeft verlaten. ‘Ik vind dat er te weinig is nagedacht over de effecten van de maatregel’, zegt Mark Siep, eigenaar van Kindercentrum Plukkebol uit Delft in de brochure Het vierogenprincipe in de dagelijkse praktijk. ‘Je kunt het niet strikt uitvoeren. Stel dat een kind wat eerder naar bed moet. Dan gaat er een pedagogisch medewerker mee om het even in te stoppen en zijn ze alleen in de slaapkamer.’ Siep hecht meer waarde aan medewerkers die toegerust zijn om signalen te herkennen, problemen bespreekbaar te maken en open te communiceren. Hier ligt voor nog meer managers meer prioriteit dan bij het strikt naleven van het vierogenprincipe. ‘Het is goed dat we een norm stellen om meer veiligheid op de groep te realiseren’, zegt Jantine Bootsman. ‘Maar de kinderopvang draait ook om vertrouwen. Alle risico’s uitsluiten, lukt zelfs het vierogenprincipe niet.’

Wat willen ouders? Die vraag wordt belangrijk bij het vertalen van het vierogenprincipe en nóg belangrijker voor de GGD-inspecteur. De nadruk ligt tijdens de inspectie namelijk niet bij of er letterlijk vier ogen of oren op de groep zijn. Een GGD-woordvoerder beaamt ‘dat het vooral gaat om het naleven van wat er met de oudercommissie is afgesproken en vastgelegd.’ Voor de komende maanden geldt dus het advies: ga met de oudercommissie om de tafel om te kijken wat er mogelijk is.

Bij Kinder Service Hotels kwamen ze er al snel uit. De conclusie van ouders en medewerkers: de groepen worden niet massaal samengevoegd, bijvoorbeeld in een centrale ruimte. Perotti: ‘En nee, dan staat er bij ons dus geen extra medewerker op de groep tussen zeven uur en half negen ’s ochtends. Maar met de transparantie in het gebouw, de ramen in deuren en tussen groepen en het in- en uitlopen van ouders staat een medewerker op dat tijdstip eigenlijk nooit alleen.’

Foto: ANP/ Koen Suyk

Alleen de kinderdagverblijven

Het ministerie en de convenantpartijen Brancheorganisatie Kinderopvang en BOinK spraken af dat het vierogenprincipe alleen geldt voor de dagopvang. Het risico op misbruik wordt in de buitenschoolse opvang en de peuterspeelzaal eenvoudigweg kleiner geacht. Dat komt doordat kinderen er, in tegenstelling tot het kinderdagverblijf, niet slapen en doordat er minder verzorgingsmomenten zijn.
Meer weten? De brochure Het vierogenprincipe in de dagelijkse praktijk van de Brancheorganisatie Kinderopvang en BOinK geeft een aantal praktijkvoorbeelden van hoe het vierogenprincipe kan worden toegepast. Zie www.kinderopvang.nl of www.boink.info.

Kleine kinderdagverblijven

In de eerste plannen werden de kleine kinderdagverblijven ontzien, omdat ‘de toepassing van het vierogenprincipe bij deze groep tot uitvoeringsproblemen zou leiden’. Hier zijn de Brancheorganisatie Kinderopvang en BOinK toch op teruggekomen. Zij schrapten de uitzondering van kleine kinderdagverblijven. Dit betekent dat ook kleine kindercentra, met minder dan zes kinderen op de groep, vanaf 1 juli 2013 aan het vierogenprincipe moeten voldoen. Voor gastouders geldt het vierogenprincipe niet.

Veelgenoemde maatregelen

Welke maatregelen nemen ondernemers?
– Inzet van boventallige bso-medewerkers in de dagopvang.
– Babyfoons op de groepen.
– Inzet van stagiaires en groepshulpen.
– Glazen wanden en meer ramen tussen de groepen en verschoonruimtes.
– Negenurige werkdag voor pm’ers.
– Werken aan een open aanspreekcultuur.
– ‘Anderhalve’ groepen op één locatie met meer kinderen, en altijd twee medewerkers.
– Groepen samenvoegen in de ochtend- en middaguren in een centrale ruimte.
– Protocollen nalopen op veiligheid.
– Kijkgaten in wc- en slaapkamerdeuren.
– Overleg en periodieke evaluatie met oudercommissie.
– Kleine locaties eventueel sluiten.

Geef je reactie

Om te kunnen reageren moet je ingelogd zijn. Heb je nog geen account, maak dan hieronder een account aan. Lees ook de spelregels.