We spraken hierover met Patrick de Goede. Samen met zijn vrouw Christa richtte hij De Verzuimdokter op, een organisatie die werkgevers en medewerkers begeleidt bij verzuim en re-integratie. En dat is hard nodig, want hij ziet weleens dat begeleiding op dergelijke momenten tekortschiet. ‘Bij verzuim zie je vaak dat organisaties verstrikt raken in regels, stappenplannen en protocollen. De menselijke kant blijft vaak onderbelicht.’

Elkaar begrijpen

Patrick geeft aan dat ieder succesvol re-integratietraject begint bij begrip. ‘En dat moet van beide kanten komen. Bij verzuim is het ontzettend belangrijk dat medewerker en leidinggevende elkaar goed begrijpen. Als die relatie goed is, zie en hoor je automatisch veel meer. Dan verloopt een re-integratieproces veel makkelijker.’

Geef de regie aan de medewerker

Volgens Patrick is het heel goed om medewerkers zelf te laten nadenken over hun herstel. ‘Dat betekent concreet dat die ander zich af gaat vragen: wat heb ik nodig om weer aan het werk te gaan? Wat verwacht ik van mijn leidinggevende? En hoe ziet de opbouw richting werk eruit? Als leidinggevende kun je hierin ondersteunen, maar je laat de regie dus bij de medewerker.’

Drie basisbehoeften

Herstel is volgens Patrick namelijk niet altijd alleen medisch van aard. ‘Het kan natuurlijk dat de klachten vanuit een medisch probleem komen, maar het hangt soms ook samen met andere factoren.’
Daarom begint hij vrijwel altijd met het verbreden van het gesprek. ‘Wat speelt er nog meer? Thuis, financieel, psychisch, in de werksfeer? Pas als je dat in kaart hebt, kun je verder.’

Voorbeeld uit de praktijk

Een voorbeeld hiervan gaat over een pedagogisch professional die na haar zwangerschap bleef vastlopen in de re-integratie. ‘Ze had fysieke- en mentale klachten en het lukte maar niet om weer op te bouwen. De gesprekken met haar leidinggevende verliepen stroef en leverden weinig op.’
Toen wij kwamen om te helpen, probeerden we een beeld te krijgen van de thuissituatie. Hierdoor kwamen we erachter dat de pedagogisch professional naast haar herstel de hele dag voor haar kinderen zorgde. Haar schoonouders pasten alleen op in de uren dat zij aan het re-integreren was.’

Volgens Patrick had dit heel veel invloed op haar herstel. ‘Om te re-integreren, heb je tijd en rust nodig. Geen constante prikkels. De medewerker was zich daar niet zo bewust van. Ze dacht: “Ik ben toch thuis, dan kan ik net zo goed voor mijn kinderen zorgen.”’

Door dat inzicht veranderde het traject. ‘We zijn hierover in gesprek gegaan en toen hebben we samen met haar gekeken op welke dagen de kinderen naar de opvang konden. Zodra ze daarin meer bewegingsvrijheid kreeg, verliep het herstelproces een stuk beter.’

Verantwoordelijkheid is niet vrijblijvend

Dat medewerkers zelf verantwoordelijk zijn voor hun herstel, betekent niet dat alles vrijblijvend is. ‘Zelf de regie nemen is iets anders dan zeggen: “Zoek het maar uit.” Leidinggevenden blijven hierin dus een belangrijke rol spellen. Je moet de bal bij de medewerker leggen, maar wel in verbinding blijven. Dat vraagt om duidelijke afspraken. Worden de dingen die je afspreekt ook echt uitgevoerd? Als iemand niets doet en vast blijft zitten, is het belangrijk om dit bespreekbaar te maken.’

Archetypen in verzuimbegeleiding

Om leidinggevenden meer inzicht te geven in hun eigen gedrag hebben ze bij De Verzuimdokter een test ontwikkeld. ‘Een soort persoonlijkheidstest rond verzuimbegeleiding. Je beantwoordt verschillende vragen en aan het einde komt er uit welk type leidinggevende je bent als het om verzuim gaat.’
Ze hebben er allerlei leuke namen aan gegeven. Patrick: ‘Zo is er de hobbydetective, die vooral achteruit kijkt en blijft analyseren, maar geen plan maakt. De zelfverklaarde therapeut, die diagnoses stelt en te veel wil helpen. De zorgeloze improvisator, die snel handelt zonder voorbereiding. En de verzuimpolitie, die het proces en de regels perfect kent, maar moeite heeft met verbinding.

Patrick geeft aan dat geen van die typen fout is. ‘Ze hebben allemaal positieve punten, maar ook valkuilen. Als je hierin inzicht hebt, kan dit je helpen om jezelf verder te ontwikkelen. Je ziet waar je kracht zit, en waar je nog kunt groeien.’

Grotere kans dat iemand terugkeert

Patrick wil organisaties in de kinderopvang meegeven dat ze medewerkers de regie terug moeten geven als het om verzuim gaat. Want, zo zegt hij: ‘Hoe meer ruimte je iemand geeft om zelf verantwoordelijkheid te nemen, hoe groter de kans dat iemand daadwerkelijk herstelt en duurzaam terugkeert.’