We spraken hierover met Veronica Jocker, branchespecialist kinderopvang van Kinderopvang werkt!. Wat laten de meest recente cijfers uit 2025 zien? ‘Dat het grootste deel van de medewerkers, namelijk 79 procent, gewoon werkzaam blijft binnen de eigen organisatie,’ vertelt Veronica. ‘Dat betekent dat 21 procent van de medewerkers uitstroomt, maar van die 21 procent maakt niet iedereen de overstap naar een andere sector. Een deel, namelijk zeven procent, blijft wel degelijk werkzaam binnen de kinderopvang en gaat aan de slag bij een andere kinderopvangorganisatie. Uiteindelijk blijft er dus een percentage over van 14 procent dat de kinderopvangsector daadwerkelijk helemaal verlaat.
Van deze veertien procent verlaat elf procent de sector zorg en welzijn volledig. Drie procent stroomt binnen zorg en welzijn door naar een andere organisatie.’

Wat Veronica heel belangrijk vindt om te benadrukken is dat de kinderopvangsector per saldo blijft groeien. ‘Het aantal medewerkers dat de branche binnenkomt is nog altijd groter dan het aantal vertrekkende mensen, er zit dus nog steeds een stijgende lijn in.’

Waarom gaan mensen weg uit de kinderopvang?

Een belangrijk deel van de uitstroom noemt Jocker ‘natuurlijke uitstroom’. ‘Je moet je realiseren dat je nooit een situatie zult hebben waarin niemand uitstroomt,’ zegt ze. ‘Mensen hebben ambities, ontwikkelen zich, maken andere keuzes. En dat is ook gezond.’
Een voorbeeld hiervan zijn studenten. ‘Veel van hen werken met plezier in de bso of opvang naast hun studie. Maar als die studie klaar is, is het heel logisch dat ze vertrekken en een baan zoeken binnen hun eigen vakgebied.’

Worden talenten benut? 

Maar er zijn ook andere redenen waarom mensen de sector verlaten. ‘In 2023 deden we hier specifiek onderzoek naar,’ vertelt Veronica. ‘We zien dat afwisseling, uitdaging en waardering in het werk een belangrijke factor zijn. ‘Medewerkers willen zich blijven ontwikkelen,’ zegt Jocker. ‘Als ze het gevoel hebben dat ze vastzitten of dat hun talenten onvoldoende worden benut, dan gaan ze om zich heen kijken.’

Hoe kun je doorgroeien?

En er zijn volgens Veronica verschillende manieren om dat te voorkomen. ‘Vaak denken pedagogisch professionals dat ze alleen kunnen doorgroeien tot manager, maar je hoeft niet altijd leidinggevende te worden, dat is zeker niet voor iedereen passend. Er zijn zoveel andere manieren waarop mensen zich kunnen ontwikkelen binnen dit vak. Denk aan je specialiseren in het begeleiden van zorgkinderen, het inwerken en begeleiden van nieuwe collega’s, of het voortouw nemen in pedagogische ontwikkelingen. Als organisaties hun medewerkers duidelijker laten weten welke mogelijkheden er zijn, zullen ze de sector minder snel verlaten.’

Hoe ga je om met de fysieke zwaarte van het werk? 

Een andere reden voor uitstroom die wordt genoemd is fysieke belasting. Bij oudere medewerkers speelt dit volgens Veronica vaker een rol. ‘Lang op de grond zitten en kinderen optillen vraagt veel van je lichaam. We hebben wel normen voor meubilair en richtlijnen waar werkgevers aan moeten voldoen. Toch worden die mogelijkheden lang niet altijd benut. Niet iedereen is zich ervan bewust, of het wordt niet actief toegepast. Je zou in principe niet te lang achter elkaar hetzelfde moeten doen en moeten afwisselen in houding. Daar zouden we elkaar ook op kunnen aanspreken. Ze geeft een voorbeeld: ‘Als je tegen elkaar zegt: “Hé, ik zie dat je al heel lang op de grond zit, zal ik het even overnemen?” Dan help je elkaar en kun je fysieke klachten misschien voorkomen. 

Hoe zwaar is de emotionele belasting?

Ook de emotionele belasting van dit werk mag niet onderschat worden en wordt dan ook vaak als reden genoemd voor uitstroom. ‘Werken met kinderen is prachtig, maar soms ook emotioneel zwaar,’ geeft Veronica aan. ‘Je hebt te maken met zorgen over kinderen en gesprekken met ouders. Als je zorgen hebt over een kind, bijvoorbeeld omdat er signalen zijn van een onveilige thuissituatie dan kan dat best heftig zijn.’

Volgens Veronica is het belangrijk om een open en veilige cultuur creëren waarin dit besproken kan worden. ‘De rol van de pedagogisch coach is hierin belangrijk maar het gaat ook om het team. Kun je met elkaar praten over lastige situaties? Leren van elkaar? Als je alles in je eentje moet dragen, wordt het zwaar. Maar als je weet dat je dingen kunt bespreken en dat dit juist professioneel is, geeft dat gelijk een beter gevoel.’

Waarom behouden sommige organisaties hun medewerkers wel?

Veronica ziet grote verschillen tussen organisaties. ‘Sommige organisaties slagen er duidelijk beter in om medewerkers te behouden dan andere.’ Hoe dat komt? ‘Vaak zie ik dat organisaties voor iedereen hetzelfde proberen te regelen. Maar medewerkers zijn verschillend. De één heeft behoefte aan meer flexibiliteit vanwege mantelzorg, de ander wil juist zijn talent verder inzetten of zich verdiepen in een bepaald thema. Juist daarom is die individuele benadering zo belangrijk. Je moet per mens kijken. Wat past bij jou? Wat heb jij nodig?’

Wat kunnen we leren van uitstroom?

Veronica stipt aan dat we er ook een leermoment van kunnen maken als een medewerker je verlaat. ‘Mensen die vertrekken, kunnen organisaties vaak waardevolle inzichten geven. Als je daarnaar luistert, kun je nadenken over wat je een volgende keer anders zou kunnen doen. En daar groei je als organisatie alleen maar van.’