Joyce Blauwhoff is eigenaar van J. Blauwhoff Pedagogische Trainingen en Advies. Ze vertelt graag hoe je omgaat met professionals die in de weerstand zitten. ‘Het is belangrijk om in te zien dat weerstand zelf geen probleem is. Zie het als een signaal dat iemand gehoord wil worden. Ga je dus niet in allerlei bochten wringen om die weerstand op te lossen, want dat zet die ander soms nog verder vast. Ik zeg altijd: gras gaat niet harder groeien door eraan te trekken.’

Verandering kun je niet forceren

Maar wat zou je dan moeten doen? Wachten tot het gras wel gaat groeien? ‘Eigenlijk wel,’ geeft Joyce aan. ‘Ga er niet aan trekken en accepteer dat die weerstand er is. Verandering kun je niet forceren. Ik vergelijk het altijd met zo’n glazen sneeuwbol gevuld met water en nepsneeuw. Als je er mee schudt dan dwarrelen alle vlokjes door elkaar. Het duurt even voor de sneeuw gaat liggen. Zo is het ook met weerstand. Je kunt de sneeuw niet eerder laten zakken door tegen het glas te tikken.

Vragen stellen

Volgens Joyce kun je de medewerker eerst rustig laten verwoorden wat er voor hem of haar op het spel staat. ‘Door oprecht nieuwsgierige vragen te stellen, zonder oordeel, voelt iemand zich vaak meer gehoord, waardoor de spanning al iets daalt en er ruimte ontstaat voor beweging.’

Erken het probleem

Volgens Joyce is het dus belangrijk om op dergelijke momenten geduld te hebben. ‘Accepteer dat het even troebel is en vertrouw erop dat het op een gegeven moment vanzelf weer helder wordt.
En wat kun je daarna doen? Geef aan welke standpunten je begrijpt van de pedagogisch professional. Een eenvoudige maar krachtige vraag die je als coach kunt stellen is: “Wat zou jou op dit moment het meeste helpen?”  Zo nodig je iemand uit om zelf richting aan te geven, zonder druk te voelen.’

Betrek de professional

Volgens Joyce moet je afwachten tot de professional in de overweging zit. ‘Hiermee bedoel ik dat de professional nog niet helemaal overtuigd is, maar het idee wel overweegt. Een pedagogisch coach zou op dat moment de voor- en nadelen kunnen benoemen. Zo kom je er samen achter waarom van hogerhand bepaalde beslissingen zijn gemaakt en waarom bepaalde werkzaamheden gedaan moeten worden.’

Joyce geeft aan dat het belangrijk is om professionals actief te betrekken bij de oplossing van het probleem. ‘Mensen ervaren vaak minder weerstand als ze ergens invloed op uit kunnen oefenen. ‘In plaats van dat jij het probleem voor de professional gaat oplossen, kun je vragen: “Wat denk jij dat in dit geval het beste zou werken?”’

Eerder en beter communiceren

Daarnaast zou weerstand ook voorkomen kunnen worden als professionals meer zeggenschap over bepaalde dingen hebben. Joyce: ‘Zo zou het management bijvoorbeeld een aantal doelen kunnen specificeren waar de organisatie naartoe zou willen werken. Meestal geeft het management ook aan hoe ze graag zien dat die doelen gehaald worden, maar als dat nu eens aan de professionals zou overlaten? Laat ze samen met het team bedenken hoe ze die doelen willen bereiken. Misschien wil het ene team heel graag route A volgen en het andere team route B. Geen probleem, uiteindelijk komen ze allebei op hetzelfde uit, maar hebben ze wel het gevoel dat ze er invloed op hebben uitgeoefend.’

Neem iedereen mee

Wat ook heel goed werkt volgens Joyce is mensen meenemen in het proces. ‘Soms kan het lijken alsof iets van hogerhand wordt beslist. Daar gaan heel veel mensen van in de weerstand. Het is dus belangrijk dat je elkaar in de visie en handelswijze van de organisatie meeneemt.’
Daarnaast benadrukt Joyce hoe goed het is om iedereen mee te nemen in de ‘why’.
‘Het gaat niet alleen om hoe je iets uitlegt, maar vooral om waarom je het doet. Wat levert het uiteindelijk op voor de professionals en de kinderen? Daar echt op inzoomen maakt een groot verschil. Iedereen heeft hart voor de kinderen. Laat zien dat een beslissing of aanpak goed is voor hen, en vaak zie je de weerstand als sneeuw voor de zon verdwijnen.’

Ga de strijd niet aan

Maar als pedagogisch coach kun je ook zelf weerstand ervaren. ‘Bijvoorbeeld als je het idee hebt dat iemand niet mee wilt werken,’ geeft Joyce aan. Daar kun je knap geïrriteerd van worden. Niet handig om te ervaren, want dan kun je niet goed meer coachen. Misschien is het in dergelijke gevallen juist goed om hier met een collega over te sparren. Op die manier krijg je minder het gevoel dat je een strijd moet aangaan, maar kun je weer gaan inzien dat het gaat om de begeleiding van een proces waar die professional doorheen gaat.’