Voor dit vraagstuk spraken we met Marieke van Ginneken. Ze is trainer in verbindend gezag en onder andere bekend van de Geweldloze Podcast, waarin ze ouders praktische opvoedtips geeft.
Volgens haar draait een goed coachgesprek om de verbinding die je met de ander hebt. ‘Alles valt of staat met de connectie. Die relatie bepaalt hoe je naar iemands gedrag kijkt en met welke energie je daarop reageert.’

Verwachting bepaalt je houding

Ze geeft meteen een voorbeeld. ‘Als je een gesprek ingaat met het idee dat iemand zich toch wel zal verzetten of alleen maar negatief zal zijn, is de kans groot dat dit ook gebeurt. Je verwachtingen bepalen namelijk je houding en dat voelt de ander feilloos aan.’
Dat mechanisme kent iedereen die met kinderen werkt maar al te goed. Marieke: ‘Wat je verwacht, wordt vaak werkelijkheid. Datzelfde principe kun je overal toepassen, dus ook in coachgesprekken met volwassenen.’

Niet gezien of gehoord

Volgens haar is het dus zaak om achter het gedrag te kijken. ‘Zorg voor verbinding, waarom doet deze professional zoals zij doet? Achter weerstand zit altijd een verhaal,’ legt ze uit. ‘Misschien heb je te maken met een leidinggevende die geen idee heeft hoe zwaar iemand het thuis heeft. Misschien is diegene mantelzorger of speelt er van alles in het privéleven. En wie weet ziet de leidinggevende niet welke kwaliteiten iemand toevoegt aan het team. Stel dat die leidinggevende dan plots zegt: “Vanaf morgen dragen we allemaal rode sokken.” Hoe groot is dan de kans dat iemand enthousiast meewerkt? Waarschijnlijk klein. Niet omdat iemand moeilijk wil doen, maar omdat diegene zich niet gezien of gehoord voelt.’

Volgens Marieke is die connectie dus ontzettend belangrijk. ‘Leidinggevenden kunnen niet zomaar verwachten van medewerkers dat ze alles doen wat hun wordt opgedragen, zeker niet als de relatie niet goed is. Wat we zien is vaak het topje van de ijsberg, en niet wat zich onderwater bevindt.’

Wees oordeelloos nieuwsgierig

Marieke legt uit hoe je vanuit verbindend gezag zicht krijgt op wat zich onder de oppervlakte afspeelt. ‘Bij verbindend gezag gaat het om oordeelloos nieuwsgierig zijn naar de ander. Is iemand expres lui of negatief? Of komt het ergens vandaan? Als je oprecht interesse toont, kun je zien waarom iemand bepaald gedrag laat zien.’

Altijd op de hoogte van het allerlaatste nieuws en de belangrijkste verhalen uit de kinderopvang?
Luister onze wekelijkse podcast. Of abonneer je hier gratis, via Spotify.

Pestgedrag

Ook hier geeft Marieke een voorbeeld. ‘Stel dat een pedagogisch professional een kind hard aanpakt, stevig bij de arm grijpt of op een strafbankje zet. Dan kun je daar ontzet op reageren, maar je kunt ook nagaan waar dat vandaan komt. Misschien is iemand vroeger zelf gepest en reageert hij of zij daarom zo heftig op pestgedrag bij kinderen. Natuurlijk moet je aangeven dat dit gedrag niet oké is. Maar als je eerst begrijpt wat erachter zit en erkenning geeft, zal die professional je feedback eerder aannemen.’

Goede reden om niets te zeggen

En als iemand niets prijsgeeft en gesloten blijft? ‘Dan zegt dat meestal meer over wat iemand heeft meegemaakt dan over jou,’ vertelt Marieke. ‘Mensen hebben daar vaak een goede reden voor. Het belangrijkste is dat je dat respecteert. Zeg bijvoorbeeld: “Als je iets wilt delen, ben ik er voor je.” We betrekken het vaak op onszelf als iemand zich niet opent. Maar je kunt het ook omdraaien. Ik denk dan: er moet wel heel veel gebeurd zijn als iemand zo gesloten is.’
Als pedagogisch coach kun je bovendien niet iets verwachten van een ander wat je zelf niet laat zien. Marieke: ‘Je moet jezelf ook kwetsbaar durven opstellen, iets van jezelf delen en verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gedrag en reacties.’

Duidelijke grenzen

Tegelijkertijd betekent verbindend werken niet dat alles maar moet kunnen. Integendeel: duidelijke grenzen horen er juist bij. ‘Ik stel altijd kaders,’ vertelt Marieke. ‘Als iemand tijdens een training blijft hangen in weerstand, geen bijdrage wil leveren en daarmee de groep beïnvloedt, benoem ik dat.’
Ze geeft daarbij helder aan dat ze een positieve bijdrage verwacht, juist omdat gedrag invloed heeft op de groepsdynamiek. De keuze ligt vervolgens bij de ander: meedoen of weggaan. Die werkwijze kan een pedagogisch coach ook hanteren.

Volgens Marieke is dat niet hard, maar juist eerlijk. ‘Ik doe dat om de rest van de groep te beschermen. Niemand wordt verplicht om ergens te werken. Je zit hier niet gevangen. Als het niet past, mag je daar ook eerlijk naar kijken en andere keuzes maken. Ik ben niet bang om duidelijk te zijn. Maar ik doe het vanuit liefde en oprechte betrokkenheid naar de ander.’