Topsprekers in de Kinderopvang

Over de sociale ontwikkeling van het jonge kind

Door nieuwe inzichten en onderzoek weten we steeds beter hoe jonge kinderen kunnen worden gestimuleerd in hun ontwikkeling. Vier topsprekers belichten ieder een ander aspect van de sociale ontwikkeling van jonge kinderen en welke vaardigheden pedagogisch medewerkers, gastouders en docenten hiervoor in kunnen zetten. En welke vaardigheden hebben kinderen nodig om zich optimaal te kunnen ontwikkelen?

Op  woensdag 12 oktober geven Elly Singer, Steven Pont, Judith Kuiten en Lilian van der Bolt hun visie over de ontwikkeling van het jonge kind en leer je meer over deze complexe materie.

Thema’s van deze editie:

  • De invloed van de omgeving op het zelfbeeld en gedrag van een kind
  • Het trainen van executieve functies van kinderen
  • Het belang van hogere spelbetrokkenheid op de vaardigheden van een kind
  • 21ste eeuwse vaardigheden

Je krijgt onder meer antwoord op de volgende vragen:

  • Hoe kun je kinderen stimuleren om net dat ene stapje extra te zetten en zich zelfverzekerd te voelen?
  • Wat kan de kinderopvang doen om de executieve functies van kinderen te trainen?
  • Hoe kan je de spelbetrokkenheid van kinderen verhogen?
  • Wat houden 21ste eeuwse vaardigheden in. En hoe kun je ze ontwikkelen, zowel bij pm’ers en als bij kinderen?

Een programma voor pedagogisch medewerkers (dagopvang), pedagogen, kwaliteitsmedewerkers, locatiemanagers/directeuren kinderopvang, gastouders en gastouderbureaus en management.

09.00 uur   Ontvangst en registratie met koffie, thee en lekkernij
09.30 uur   Opening en introductie door de dagvoorzitter
Marike Vroom, Hoofdredacteur Management Kinderopvang
     
09.45 uur   De invloed van de omgeving op het zelfbeeld en gedrag van een kind
Hoe kun je kinderen stimuleren om net dat ene stapje extra te zetten en zich zelfverzekerd te voelen? En hoe kun je kinderen ondersteunen en het juiste tegen ze zeggen? De verkeerde complimenten kunnen leiden tot faalangst of narcisme. Steven Pont put hier uit recent onderzoek. Ook stelt hij het verschijnsel hyperouder ter discussie: kinderen groeien op als prinsjes en prinsesjes en ouders gedragen zich overbeschermend. Dit gedrag van ouders kan er voor zorgen dat kinderen narcistjes of faalangstig worden, of zich onvoldoende kunnen ontwikkelen. Tijdens dit onderdeel geeft Steven Pont je handvatten om het gesprek met de ouders aan te gaan.
Steven Pont, Ontwikkelingspsycholoog en auteur van o.a. Mensenkinderen en bekend van het programma “Het geheime leven van 4-jarigen”
Aansluitend Onderlinge evaluatie in de zaal: wat betekenen deze inzichten voor het werk? Hebben deze invloed op het pedagogisch beleid?
11.15 uur   Koffie- en theepauze
11.30 uur   Het trainen van executieve functies van kinderen
Executieve functies zijn de regelaars van ons gedrag. Je ziet ze terug in de dingen die je dagelijks doet: keuzes maken, afleidingen weerstaan, schakelen tussen verschillende situaties, plannen. Het gaat dan om: a) impulsbeheersing, b) werkgeheugen en c) cognitieve flexibiliteit. Als executieve functies goed zijn ontwikkeld, heb je een grotere kans op een geslaagd leven, denk aan schoolcarrière, inkomen, sociaal netwerk, gezinsleven en gezondheid. Lilian van der Bolt legt uit de kinderopvang deze belangrijke functies kan stimuleren.
Lilian van der Bolt, Gedragsexpert Sardes
Aansluitend Onderlinge evaluatie in de zaal: wat betekenen deze inzichten voor het werk? Hebben deze invloed op het pedagogisch beleid?
     
12.45 uur   Lunchpauze
     
13.30 uur   Kinderspel: hoe kinderen leren en opvoeders daarbij helpen
Kinderen leren door spelen, kijken, luisteren, denken en uitproberen. Dat doen ze in geconcentreerd spel. Hoe kunnen opvoeders daarbij helpen? Door een omgeving die de nieuwsgierigheid prikkelt en waarin het kind zich veilig voelt. Heel belangrijk voor hoge spelbetrokkenheid zijn ook: niet gestoord worden, tijd om na te denken en eigen tempo volgen. Drie rollen van de pedagogisch medewerkers worden besproken die allen de spelbetrokkenheid kunnen vergroten: nabijheid en beschikbaar zijn; meespelen; leiding geven en initiëren van spelactiviteit. Bij alle drie rollen geldt dat kinderen tijd nodig hebben. Kinderen kunnen niet leren als ze geen ruimte krijgen om te denken!

Met een hogere spelbetrokkenheid spelen kinderen langer en meer geconcentreerd. Ze kunnen ook beter hun vaardigheden oefenen en ontwikkelen. Aan de hand van de drie V’s (verkennen, verbinden en verrijken) legt Elly Singer uit hoe je de spelbetrokkenheid van kinderen kunt verhogen. En ze gaat in op hoe je door meer nabijheid en beschikbaarheid van de pm’er ook de kwaliteit van het spel van kinderen kunt verhogen.
Elly Singer, Ontwikkelingspsycholoog, pedagoog en senior onderzoeker

Aansluitend Onderlinge evaluatie door de deelnemers: wat betekenen deze inzichten voor het werk? Hebben deze invloed op het pedagogisch beleid?
14.45 uur   Koffie- en theepauze
     
15.15 uur   21ste eeuwse vaardigheden
Voor onze samenleving is het belangrijk dat kinderen zo goed mogelijk worden voorbereid op de wereld die komt. Een wereld waarin kennis overal toegankelijk is en snel verandert en waarin mensen flexibel en innovatief met elkaar moeten samenwerken. In deze situatie kan de kinderopvang betekenisvol zijn: het kan de plek worden waar kinderen met anderen opgroeien, leren en samenwerken. 21ste eeuwse vaardigheden zijn voor zowel de pedagogisch medewerkers als de kinderen van belang. Wat houden deze vaardigheden in, en hoe kun je ze ontwikkelen, zowel bij pm’ers en als bij kinderen? Met humor en verwondering zal Judith Kuiten een empowerende afsluiting verzorgen.
Judith Kuiten, Eigenaar van Kuiten & Partners en onderzoeker naar de benodigde vaardigheden van IKCmedewerkers
Aansluitend Afsluiting en onderlinge evaluatie door de deelnemers: wat betekenen deze inzichten voor het werk? Hebben deze invloed op het pedagogisch beleid?
16.35 uur   Einde programma

Elly Singer

Dr. Elly Singer (1948) studeerde pedagogie en ontwikkelingspsychologie en was verbonden aan Universiteit van Amsterdam en Universiteit Utrecht. Ze heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan de pedagogie voor jonge kinderen in kindercentra. Ze deed onderzoek naar emotionele veiligheid en welzijn, spelen en leren, en de relaties tussen kinderen, ouders en pedagogisch medewerkers. Ze was de eerste die onderzoek deed naar relaties tussen babies en peuters met thema’s als: humor, conflicten, samenspel, vriendschap, imitatie en van elkaar leren. Ze was co-auteur van het Pedagogisch Kader 0-4 jaar en wordt internationaal gewaardeerd om haar vele publicaties waarin theorie, onderzoek en praktijk zijn verbonden.

Steven Pont

Alles wat Steven doet is opgebouwd rond twee thema’s; de (ontwikkelings) psychologie en de systeemtheorie. In 1992 studeerde hij af als ontwikkelingspsycholoog aan de UvA en in 2002 als systeemtherapeut bij het NISTO. Later kwamen daar mediation (NIP) en socratische gesprekstechnieken (FIP) nog bij. Maar de basis bleven steeds deze twee invalhoeken: de (ontwikkelings) psychologie, die gedrag meer vanuit het individu beschrijft en de systeemtheorie, die  juist het belang van de sociale omgeving meer benadrukt. Via live optredens helpt Steven Pont mee te bouwen aan kinderopvang die verder gaat dan alleen een opvangplek voor kinderen te zijn. Steven Pont geeft lezingen voor de kinderopvang in samenwerking met de Kinderopvang Academie. Daarnaast is hij columnist voor het vakblad Kinderopvang en auteur van boeken als: Mensenkinderen, Sociaal?Vaardig! en De do’s en don’ts van de opvoeding.

Lilian van der Bolt

Lilian van der Bolt studeerde communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Van 1990 tot 1998 was zij aan de UvA verbonden als docent en als AiO. Zij promoveerde in 2000 op een onderzoek naar affectieve leeservaringen van leerlingen. Daarna werkte zij op het Pedologisch Instituut van de CED-Groep te Rotterdam als onderzoeker en als ontwikkelaar van onder meer observatie- en meetinstrumenten voor sociale competenties.

Vanaf 2001 werkt Lilian bij Sardes als gedragsdeskundige  waar zij onder meer betrokken is bij projecten op het terrein van ontwikkelingsstimulering bij het jonge kind.

“Ik geloof in de onvoorwaardelijke leergierigheid van jonge kinderen. Onderzoekend en ontdekkend spel in de natuur stimuleert hun ontwikkeling: een start van onschatbare waarde. Ik geloof in de professional die werkt met jonge kinderen, hun ontwikkeling begeleidt en alle voorwaarden schept voor die waardevolle start. Een start om verder leren probleemloos te laten verlopen.”

Judith Kuiten

Judith Kuiten werkte twaalf jaar in pedagogische adviesfuncties, waaronder negen jaar als docent Pedagogiek op een ROC. Om de kloof tussen onderwijs en praktijk te dichten, besloot Judith de masteropleiding ‘Leren & Innoveren – Pedagogiek’ aan de Hogeschool van Amsterdam te gaan volgen. Voor haar afstudeerscriptie deed ze onderzoek naar kennis en vaardigheden binnen IKC’s. De uitkomsten bevestigden haar vermoeden: werken in een IKC vraagt essentieel andere competenties. Sinds 2011 reist Judith als spreker en trainer heel Nederland door om lezingen, bij- en nascholingen te verzorgen. Ze begeleidt de invoer van (nieuw) pedagogisch beleid en coacht teams tot een optimale samenwerking.

Judith is directeur van Kuiten & Partners van waaruit zij een specialistische opleiding ontwikkelde voor mbo en hbo voor pedagogisch medewerkers en leerkrachten.

Marike Vroom

Marike Vroom (1962) heeft journalistiek gestudeerd en werkt sinds twintig jaar als (hoofd)redacteur van vakbladen op gebied van Zorg, Welzijn en Kinderopvang. Sinds 10 jaar is ze hoofdredacteur van de bladen Kinderopvang en Management Kinderopvang. Vanuit haar functie als hoofdredacteur treedt ze regelmatig op als professioneel dagvoorzitter.

Interview met Steven Pont:

Pedagogische blunder
‘Het individu centraal stellen is ouderwets’, vindt Steven Pont. ‘Begin twintigste eeuw was ‘kind centraal’ een nieuw pedagogisch geluid. Onder andere Maria Montessori, de grondlegster van de Montessori-scholen, kwam met dit nieuwe idee. In die tijd was je als mens in alle opzichten onderdeel van een groep. Kinderen leefden in grote gezinnen en je werd vanzelfsprekend wat je vader was. Ook wat betreft je geloof en sociale klasse was je onderdeel van een groep. Het individuele kind centraal stellen, was op dat moment een heel nieuw en belangrijk geluid.

’Maar nu, een volle eeuw later, is dat idee verouderd, volgens Steven. ‘Onze hele maatschappij is gericht op het individu, met kleine gezinnen en een wereld aan mogelijkheden die open ligt voor elk kind. Dit vraagt om heel andere vaardigheden. Juist het bewegen in een groep, jijzelf ten opzichte van de ander, is iets dat nu extra aandacht vraagt. Blijven roepen dat het kind centraal moet staan, is een pedagogische blunder.

’Narcisme, depressie en faalangst neemt momenteel toe onder jongeren, zo blijkt uit onderzoek volgens Steven. ‘Dat zijn de problemen van deze tijd. We moeten kinderen zich weer onderdeel van een groter geheel laten voelen. We klagen allemaal over de ‘verhuftering’ van de maatschappij, maar ondertussen leren we kinderen om egocentrisch te zijn. Het wordt steeds duidelijker dat kinderen daar niet gelukkig van worden.

’Pm’ers kunnen van onschatbare waarde zijn voor de sociale ontwikkeling van kinderen, stelt Steven. ‘Zij kunnen kinderen helpen om zich sociaal te oefenen, om te ontdekken hoe je ruzies maakt en oplost, hoe je kunt samenwerken en wat je kunt doen als je wordt buitengesloten.

’Veel opvanginstellingen willen zich onderscheiden door voorschoolse educatie, door kinderen goed voor te bereiden op de basisschool. Steven: ‘Het is jammer dat de het accent daarbij meestal ligt op cognitieve vaardigheden, op rekenen of taal. Maar de beste voorbereiding op de basisschool is oefenen in sociaal gedrag. Juist het bewegen binnen de groep is voor kleuters zo spannend. En bij een kind dat zich sociaal veilig voelt, komt de interesse voor lezen en schrijven vanzelf. Hoe meer een kind zich verbonden voelt, hoe meer het bereid is om te leren.’

Interview met Lilian van der Bolt:

Wat zijn executieve functies?
De denkprocessen in je hersenen vinden plaats in je prefrontale cortex, de ‘verkeerstoren’ in je voorhoofd. Dit zijn de zogeheten executieve (ofwel uitvoerende) functies, de regelfuncties. Ze zorgen ervoor dat je wat er in je geheugen zit, op een bepaald moment en in een bepaalde situatie kunt toepassen. Dus: welke beslissingen je neemt je en hoe je je gedraagt. Je komt in een situatie die vraagt om een beslissing of handeling en als je executieve functies goed zijn ontwikkeld, neem je een passende beslissing.

De executieve functies kun je verdelen in drie hoofdgroepen:

  • Impulsbeheersing: kun je impulsen beheersen en verleiding en afleiding weerstaan?Nadenken dus vóór je iets doet. Bijvoorbeeld: wachten op je beurt tijdens het eten of tijdens spel.
  • Werkgeheugen: het vermogen om informatie te onthouden en gebruiken. Bijvoorbeeld: iets plannen of een probleem oplossen.
  • Cognitieve flexibiliteit: kun je schakelen tussen situaties en je aanpassen. Bijvoorbeeld: je aandacht bij een taak houden of omschakelen van lezen naar rekenen.

De executieve functies worden vaak vergeleken met de verkeerstoren van een luchthaven. Zoals de luchtverkeersleiding de vliegtuigen naar de start- en landingsbaan stuurt, zo leiden de executieve functies alle informatiestromen in ons hoofd. Het zijn dus ‘regelaars’ van ons gedrag. Het is enorm belangrijk dat een kind deze executieve functies goed ontwikkelt.

Lilian van der Bolt, adviseur bij onderzoeks- en adviesbureau Sardes, is betrokken bij het programma Kleine Kapitein. Met dit programma leren pedagogisch medewerkers hoe ze de executieve vaardigheden van jonge kinderen kunnen stimuleren. ‘Alles wat we doen vraagt om executieve functies: samenwerken, creatief denken, overschakelen van de ene op de andere taak, enzovoort. Pedagogisch medewerkers hebben hier een belangrijke rol in. Executieve functies worden voor een groot deel aangeleerd. In de fase van 2,5 tot 6 jaar zijn de hersenen extra ontvankelijk voor de ontwikkeling ervan.’ Tot nog toe is er in de kinderopvang relatief weinig doelbewuste aandacht voor de executieve functies. Lilian van der Bolt: ‘Het besef dat zij fundamenteel zijn voor de cognitieve en sociale ontwikkeling, is nog relatief nieuw. Toch is het stimuleren ervan vooral bij doelgroepkinderen van groot belang. Zo kunnen we voorkomen dat ze niet optimaal profijt hebben van het leerproces of zelfs uitvallen. Als je executieve vaardigheden niet goed zijn ontwikkeld, kun je namelijk minder goed focussen, heb je moeite om doelen op langere termijn te plannen en vind je het lastig om directe bevrediging uit te stellen. Dat speelt vooral een rol vanaf groep drie. Jongere kinderen leren spelend, maar vanaf groep drie is het leren ineens on demand. De juf zegt: “Pak je boekjes en ga deze taak uitvoeren”. Zonder goede regelfuncties is dat heel lastig.’

De praktijk laat zien dat het stimuleren van die uitvoerende hersenfuncties in de kinderopvang loont. ‘Internationale onderzoeken bewijzen dat het een enorm verschil kan maken voor je leven. Als executieve functies goed zijn ontwikkeld, heb je een grotere kans op een geslaagd leven, denk aan schoolcarrière, inkomen, sociaal netwerk, gezinsleven en gezondheid.’

Datum en locatie
Woensdag 12 oktober 2018

Cinemec, Ede
Laan der Verenigde Naties 150
6716 JE Ede (Klik hier voor een routebeschrijving)

Tarieven
Regulier tarief | € 249,- per persoon (excl. btw)*/**
Abonneetarief | € 199,- per persoon (excl. btw)*/**
Groepstarief (3 personen) | € 552,- groepstarief (excl. btw)*/**
Commercieel tarief | € 595,- per persoon (excl. btw)*/**

*Niet geldig in combinatie met andere kortingen en/of acties van (onderdelen van) BSL en niet geldig voor niet-primaire doelgroep of voor commerciële partijen (leveranciers van diensten en producten aan de kinderopvangsector).

**Behoor je tot de niet-primaire doelgroep, dan rekenen wij de prijs van € 599,- p.p. (excl. btw) als deelnameprijs. Je aanmelding wordt beoordeeld door de organisatie. Wanneer je behoort tot de niet-primaire doelgroep, behouden wij ons het recht om contact op te nemen om je aanmelding te bespreken. Dit is ook van toepassing op eventuele plaatsvervangers. Twijfel je of je tot de primaire doelgroep behoort, mail dan gerust naar yefke.patiwael@bsl.nl.

Voor wie? (primaire doelgroep)
Managers, leidinggevenden, locatiemanagers, pedagogisch medewerkers, gastouders, peuterspeelzaal/bso medewerkers, professionals, docenten, eigenaren, directeuren in de kinderopvangsector en overige (niet commercieel) geïnteresseerden.

Aanmelden
Aanmelden is binnenkort mogelijk.

Contact
Voor vragen met betrekking tot inschrijven is onze klantenservice bereikbaar op het telefoonnummer 030 – 638 3638 of per e-mail via aanmelder@bsl.nl

Klantenservice (inschrijving / aanmelding)
T: (030) – 638 3638
E: aanmelder@bsl.nl

Congres ontwikkelaar (inhoudelijke vragen)
Yefke Patiwael
M: 06 – 22 70 62 53
E: yefke.patiwael@bsl.nl

Eventcoördinator (logistieke vragen)
Joanna Bijleveld
T: 030 – 638 37 11
M: 06 – 12 96 47 98
E: joanna.bijleveld@bsl.nl

Sales (sponsormogelijkheden)
Judith Goudzwaard
T: 010 – 7421021
E: judith@crossmedianederland.com

Annuleren
Annulering dien je schriftelijk aan ons te melden. In geval van annulering tot uiterlijk 4 weken voor de datum van het congres of evenement wordt € 50 (incl. btw) in rekening gebracht. De administratiekosten bedragen € 35 (incl. btw) indien de kosten van het betreffende congres of evenement minder dan € 100 (excl. btw) bedragen. In geval van annulering binnen 4 weken voor de opleidingsdatum wordt het volledig verschuldigde bedrag in rekening gebracht. De betreffende deelnemer kan zich bij verhindering wel kosteloos laten vervangen door een ander.