VVE en taalachterstanden

Dit kan een pedagogisch coach in de VE bereiken

Het verbeteren van de educatieve kwaliteit in de voorschoolse educatie. Dat is volgens Heleen Versteegen van bureau Sardes de belangrijkste rol van de pedagogisch beleidsmedewerker/coach. ‘Kinderen kunnen veel meer dan je denkt, ook ouders onderschatten kun kind nog weleens. Je mag best hoge verwachtingen laten zien.’

Deze peuters kunnen doorleren in de vakantie

De lcokdown vanwege de coronacrisis is voorbij, maar inmiddels is de zomervakantie alweer in aantocht. Voor peuters met een leerachterstand kan dit problematisch zijn. Daarom biedt de Kids First groep 'peutervakantieweken' aan. De kinderen krijgen drie weken langer een passend aanbod in de taalontwikkeling.

De verschillende taalomgevingen

Bij kleine kinderen is het eigen gezin de belangrijkste taalomgeving. Maar al snel wordt de taalomgeving uitgebreider en krijgen peuters ook met andere volwassenen te maken én met andere kinderen, waarmee ze kunnen spelen, bijvoorbeeld in de kinderopvang. Het is handig om onderscheid te maken tussen de eerste, de tweede en de derde taalomgeving; in elke omgeving wordt de taalontwikkeling van de kinderen verschillend beïnvloed.

Dossier: Taal

Het belang van taalbeheersing hoeven we niet uit te leggen. Taal is overal en bovendien de gemakkelijkste manier om interactie te hebben, zelfs met baby’s. Het grote voordeel van de kinderopvang is dat we kinderen al heel vroeg in huis hebben. Eventuele taalproblemen bij kinderen kunnen we niet alleen snel signaleren, maar ook behandelen. Verder is preventie natuurlijk belangrijk. Dit dossier over de taalontwikkeling van kinderen van 0-12 jaar biedt je de laatste inzichten op dit gebied.

Gebrekkig Nederlands thuis verkeerde taalbasis kind

Ouders kunnen thuis beter de moedertaal spreken met hun kinderen dan gebrekkig Nederlands. Een goede beheersing van de moedertaal geeft het kind namelijk een goede taalbasis voor het leren van een andere taal, zoals Nederlands, blijkt uit onderzoek.

Jette Klijnsma geeft aftrap Kinderzwerfboek Provincie Estafette

Op 16 april start de Kinderzwerfboek Provincie Estafette. Een kinderboek ‘zwerft’ van provincie naar provincie en wordt uitgewisseld tussen de Commissarissen van de Koning.

Programma Tel mee met taal verlengd tot 2024

De regering investeert de komende vijf jaar bijna € 125 miljoen in de aanpak van laaggeletterdheid bij volwassenen en leesbevordering en taalstimulering bij kinderen. Het kabinet verlengt het programma Tel mee met taal en gaat door met programma's als BoekStartCoach en de Bibliotheek op school.

Aantal gemeenten uit zorgen over minder bereik doelgroeppeuters

Minstens vijf gemeenten hebben bij het ministerie hun zorgen geuit over een teruglopend bereik onder kinderen met een achterstand (doelgroepkinderen).

9 tips voor het aanleren van een nieuwe taal

We weten in de kinderopvang als geen ander hoe het is om jonge kinderen te ondersteunen in hun taalontwikkeling. Maar wat doe je als een kind nog helemaal geen (Nederlandse) taal heeft? Zoals Igor (2 jaar) uit Bulgarije die alleen geluiden maakt, huilt of gilt. Of Amina (3 jaar) die de hele dag in een zelfverzonnen taal kletst.
VVE en taalachterstanden

VVD wil verplichte kinderopvang in achterstandswijken

Als het aan fractievoorzitter Klaas Dijkhoff van de VVD ligt, gaat Nederland Denemarken achterna door kinderen in achterstandswijken verplicht kinderopvang te bieden. Dit moet de ‘mislukte integratie’ terugdraaien.

Over vve en taalachterstanden

Taalachterstanden zo vroeg mogelijk voorkomen

Voor peuters met een taalachterstand is er vroeg- en voorschoolse educatie, ook kinderen zonder achterstand komen op de kinderopvang en de peuterspeelzaal met deze educatieve programma’s in aanraking. Pedagogisch medewerkers leren om peuters al op jonge leeftijd spelenderwijs en themagericht taal bij te brengen en meteen andere ontwikkelingsgebieden aan te spreken. Gemeenten krijgen subsidie om achterstanden aan te pakken. Hier gaat veel geld in om en er is nogal eens kritiek over de efficiëntie van de huidige VVE-methodieken. In dit dossier leest u meer over deze discussie en andere VVE-gerelateerde onderwerpen.

Lees meer

Bij een onderwijsachterstand presteert een kind met bepaalde omgevingskenmerken minder goed in het onderwijs in vergelijking met een kind met eenzelfde leerpotentieel, maar zonder die kenmerken. Het onderwijsachterstandenbeleid is gericht op het verminderen en voorkomen van onderwijsachterstanden. Binnen dit beleid krijgen peuters met een risico op een onderwijsachterstand door middel van voor- en vroegschoolse educatie spelenderwijs een stimulerend en taalrijk aanbod waarmee hun ontwikkeling op het gebied van taal, rekenen, motoriek, en op sociaal-emotioneel vlak op gestructureerde en samenhangende wijze wordt gestimuleerd. Het is de bedoeling dat deze deze kinderen een betere start op de basisschool (groep 3) maken en een toekomstige onderwijsachterstand mogelijk worden voorkomen of verminderd.

Randvoorwaarden
Voorschoolse educatie wordt aangeboden in VVE-groepen op kinderopvanglocaties of peuterspeelzaallocaties en is gericht op peuters tussen 2 en 4 jaar. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid ten aanzien van VVE. De randvoorwaarden voor de kwaliteit van VVE zijn geregeld in het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie. De werking van dat Besluit is naar aanleiding van de cohortstudie pre-COOL geëvalueerd. Het is het eerste Nederlandse onderzoek waarin gebruik is gemaakt van een begintest en waarin peuters tussen 2 en bijna 6 jaar zijn gevolgd in hun ontwikkeling, vanaf het moment dat zij naar een voorschoolse voorziening gaan, tot op de basisschool.

Pre-COOL
Uit het pre-COOL onderzoek blijkt dat VVE eraan bijdraagt dat peuters uit de doelgroep hun achterstand grotendeels inlopen. Het onderzoek laat zien dat deelname aan VVE kan compenseren voor onvoldoende stimulatie in de thuisomgeving. Daarbij toont het onderzoek aan dat een hoge educatieve kwaliteit van de voorschoolse voorziening van belang is voor de ontwikkeling van de aandachtfunctie die een belangrijke voorspeller is voor latere schoolse vaardigheden. Ook uit internationaal onderzoek blijkt dat een hogere, met name educatieve, kwaliteit van voorschoolse voorzieningen leidt tot een betere sociale ontwikkeling, tot een grotere mate van zelfregulatie en tot beter ontwikkelde cognitieve vaardigheden.

Discussie over effectiviteit
Er is in Nederland veel discussie over de effectiviteit van VVE. Zo bleek uit een inventariserend onderzoek van hoogleraar Ruben Fukkink in 2015 dat VVE niet effectief is. Later liet hij in een eigen onderzoek zien dat VVE in combinatie met VIB wel effect sorteert. De overheid blijft onverminderd inzetten op een achterstandenbeleid met gebruikmaking van VVE. Wel worden de VVE-gelden de komende jaren op een andere manier verdeeld. De kleinere gemeentes krijgen meer en de grote gemeentes minder. Dit heeft tot veel protest van grote gemeenten geleid omdat zij inmiddels een infrastructuur hebben opgebouwd van voorscholen en VVE-klassen. Bezuinigigen betekent een gedeeltelijke afbraak van die voorzieningen.

Educatieve kwaliteit
Uit peilingen met betrekking tot de kwaliteit op Nederlandse kinderdagverblijven en peuterspeelzalen blijkt dat de pedagogische kwaliteit goed is, maar dat de educatieve kwaliteit verbetering behoeft. Zo scoorde ruim driekwart van de pedagogisch medewerkers (werkzaam op een kinderdagverblijf) een onvoldoende voor ontwikkelingsstimulering en begeleiding van interacties tussen kinderen. En ook op peuterspeelzalen waren deze educatieve vaardigheden gemiddeld genomen matig tot onvoldoende aanwezig. Ook uit een andere studie blijkt dat Nederlandse pedagogisch medewerkers wel goed in staat zijn om emotionele en gedragsondersteuning te bieden, maar moeite hebben met de educatieve ondersteuning van kinderen. Om de effecten van VVE te verhogen, zijn enkele maatregelen nodig.

Aanpassingen Besluit
De aanpassingen van het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie zetten in op verhoging van de kennis en vaardigheden van de beroepskracht VVE, een betere kwaliteitszorg op VVE-locaties en indirect op verbetering van het toezicht. Zo moet het taalniveau van pedagogisch medewerkers omhoog. Pm’ers die in VVE-groepen werken, moeten naar niveau 3F op de onderdelen Mondelinge Taalvaardigheid en Lezen.

Innovatiecentra VVE
Onderzoek speelt een rol in het zoeken naar factoren die de kwaliteit en effectiviteit van VVE verbeteren. Vanaf het schooljaar 2017/2018 wordt via innovatiecentra onderzoek gedaan naar (potentieel) succesvolle VVE-interventies in de praktijk. Uitbreiding van het aantal uren VVE wordt bijvoorbeeld gezien als een manier om de effectiviteit van VVE te vergroten. Maar deze maatregel is kostbaar en de effectiviteit ervan hangt naar verwachting mede af van de kwaliteit van het aanbod. Binnen de innovatiecentra kan onderzocht worden in hoeverre, op welke manieren en in welke omstandigheden het aantal uren VVE van invloed is op de effectiviteit ervan. Deze innovatiecentra spelen ook een rol bij het delen van wetenschappelijke kennis en goede voorbeelden, zo is te lezen in de toelichting op het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie.

Uitgelicht congres

Jaarcongres Management Kinderopvang 2021