VVE en taalachterstanden

Dit kan een pedagogisch coach in de VE bereiken

Het verbeteren van de educatieve kwaliteit in de voorschoolse educatie. Dat is volgens Heleen Versteegen van bureau Sardes de belangrijkste rol van de pedagogisch beleidsmedewerker/coach. ‘Kinderen kunnen veel meer dan je denkt, ook ouders onderschatten kun kind nog weleens. Je mag best hoge verwachtingen laten zien.’
VVE en taalachterstanden
'Uit de eerste gegevens vanhet enige langlopende onderzoek blijkt dat er positieve effecten zijn van educatieve kwaliteit en gerichte aandacht voor taalontwikkeling in de groepen met vve-programma's.'

Ministerie ziet wel effect vve

Stoppen met voor en vroegschoolse educatie is voor het ministerie van Onderwijs geen optie. Zij vindt het ook te vroeg voor deze conclusie. ‘Over het effect van vve in Nederland valt nog niks te zeggen, behalve dat de eerste resultaten van het langlopende pre-COOL onderzoek positief zijn.’
VVE en taalachterstanden
'Laten we alsjeblieft het jaarlijkse halve miljard van de vve ten goede laten komen aan een kwaliteitsimpuls voor de IKC's. Geen segregatie

‘IKC is het alternatief voor falend vve-beleid’

Per jaar wordt een half miljard euro besteed aan vve. ‘besteed dat liever aan een kwaliteitsimpuls voor Integrale Kindcentra’, sprak hoogleraar Ruben Fukkink op het BOinK-congres. Daar werd het door BOink geïnitieerde onderzoek aangeboden aan SER-voorzitter Mariette Hamer.
'De uitkomst van dit onderzoek maakt duidelijk dat er na vijftien jaar een koerswijziging moet plaats vinden'

‘Vve is dringend aan hervorming toe’

Hoe effectief is vroeg- en voorschoole educatie (vve)? Het afgelopen jaar heeft BOinK aan hoogleraar kinderopvang Ruben Fukkink gevraagd om alle bekende onderzoeken van de afgelopen vijftien jaar naar de effectiviteit van vve-programma's te onderzoeken.
Trainingen van een goede kwaliteit die worden gegeven door goed getrainde trainers

Kinderen profiteren van training pm’ers

Werkt training in de voor- en vroegschoolse sector? Volgens hoogleraar kinderopvang Ruben Fukkink is dit één van de belangrijkste vragen uit de pedagogiek. De Duitse onderzoeker Franziska Egert ging in haar promotieonderzoek op zoek naar het antwoord.
'Waarom nog investeren in VVE?'

‘Waarom nog investeren in VVE?’

'Wanneer wordt het debat over zin en onzin van VVE nu eindelijk eens écht gevoerd?', vraagt pedagoog en oud-lector algemene pedagogiek Bas Levering zich af in Trouw. Hij vindt dat er nu toch wel voldoende bewijs is dat Vroeg en Voorschoolse Educatie (VVE) niet werkt en toch gaat de overheid er maar mee door.
VVE en taalachterstanden

VVE-programma zet pm’er klem

Vroeg-en Voorschoolse Educatie (VVE) is zo bepalend in de kinderopvang en peuterspeelzalen, dat er bijna geen ruimte meer is om te spelen. Daarvoor waarschuwen hoogleraar kinderopvang Ruben Fukkink en ontwikkelingspsycholoog Steven Pont in Trouw. Pont zou liever zien dat het geld voor de VVE wordt geïnvesteerd in de ontwikkeling van pedagogisch medewerkers.
VVE en taalachterstanden
‘Kwaliteitimpuls pm’ers moet beter’

‘Kwaliteitimpuls pm’ers moet beter’

Ten overstaan van toehoorders uit de kinderopvangbranche, collega’s en familie heeft bijzonder hoogleraar Ruben Fukkink zijn oratie uitgesproken. Hierin vertelde hij hoe het er nu voorstaat met de pedagogische kwaliteit en hoe deze verbeterd kan worden. Vooral de educatieve stimulering laat, ondanks hoge VVE-investeringen, te wensen over. Fukkink gaat op zoek naar bewezen effectieve methoden die de kwaliteit in de kinderopvang de komende jaren kunnen versterken.
VVE en taalachterstanden
'Educatie voor jonge kind: werk aan de winkel'

‘Educatie voor jonge kind: werk aan de winkel’

De kwaliteit van de Nederlandse kinderopvang moet omhoog. Recente kwaliteitspeilingen laten zien dat het met de educatieve stimulering in alle typen kinderopvang (kinderdagverblijven, peuterspeelzalen, VVE-locaties, bso's en de gastouderopvang) niet zo goed gaat als gehoopt. Dit zegt hoogleraar Kinderopvang Ruben Fukkink in zijn oratie die hij woensdag 17 september uitspreekt. Hij stelt dat het evalueren en het inzetten van effectieve aanpakken wel kunnen zorgen voor een kwaliteitsverbetering.
'Peuters hebben meer nodig dan taal

‘Peuters hebben meer nodig dan taal, taal, taal’

'Ik ben bang dat stadspeuters de komende jaren worden volgepropt met taal, terwijl we weten dat kinderen een totaalprogramma nodig hebben'. Hoogleraar Kinderopvang Ruben Fukkink maakt zich zorgen om de afwezigheid van onderzoek naar het effect van taalprogramma's, terwijl er wel miljoenen worden geïnvesteerd in nieuwe methodes.

Over vve en taalachterstanden

Taalachterstanden zo vroeg mogelijk voorkomen

Voor peuters met een taalachterstand is er vroeg- en voorschoolse educatie, ook kinderen zonder achterstand komen op de kinderopvang en de peuterspeelzaal met deze educatieve programma’s in aanraking. Pedagogisch medewerkers leren om peuters al op jonge leeftijd spelenderwijs en themagericht taal bij te brengen en meteen andere ontwikkelingsgebieden aan te spreken. Gemeenten krijgen subsidie om achterstanden aan te pakken. Hier gaat veel geld in om en er is nogal eens kritiek over de efficiëntie van de huidige VVE-methodieken. In dit dossier leest u meer over deze discussie en andere VVE-gerelateerde onderwerpen.

Lees meer

Bij een onderwijsachterstand presteert een kind met bepaalde omgevingskenmerken minder goed in het onderwijs in vergelijking met een kind met eenzelfde leerpotentieel, maar zonder die kenmerken. Het onderwijsachterstandenbeleid is gericht op het verminderen en voorkomen van onderwijsachterstanden. Binnen dit beleid krijgen peuters met een risico op een onderwijsachterstand door middel van voor- en vroegschoolse educatie spelenderwijs een stimulerend en taalrijk aanbod waarmee hun ontwikkeling op het gebied van taal, rekenen, motoriek, en op sociaal-emotioneel vlak op gestructureerde en samenhangende wijze wordt gestimuleerd. Het is de bedoeling dat deze deze kinderen een betere start op de basisschool (groep 3) maken en een toekomstige onderwijsachterstand mogelijk worden voorkomen of verminderd.

Randvoorwaarden
Voorschoolse educatie wordt aangeboden in VVE-groepen op kinderopvanglocaties of peuterspeelzaallocaties en is gericht op peuters tussen 2 en 4 jaar. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid ten aanzien van VVE. De randvoorwaarden voor de kwaliteit van VVE zijn geregeld in het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie. De werking van dat Besluit is naar aanleiding van de cohortstudie pre-COOL geëvalueerd. Het is het eerste Nederlandse onderzoek waarin gebruik is gemaakt van een begintest en waarin peuters tussen 2 en bijna 6 jaar zijn gevolgd in hun ontwikkeling, vanaf het moment dat zij naar een voorschoolse voorziening gaan, tot op de basisschool.

Pre-COOL
Uit het pre-COOL onderzoek blijkt dat VVE eraan bijdraagt dat peuters uit de doelgroep hun achterstand grotendeels inlopen. Het onderzoek laat zien dat deelname aan VVE kan compenseren voor onvoldoende stimulatie in de thuisomgeving. Daarbij toont het onderzoek aan dat een hoge educatieve kwaliteit van de voorschoolse voorziening van belang is voor de ontwikkeling van de aandachtfunctie die een belangrijke voorspeller is voor latere schoolse vaardigheden. Ook uit internationaal onderzoek blijkt dat een hogere, met name educatieve, kwaliteit van voorschoolse voorzieningen leidt tot een betere sociale ontwikkeling, tot een grotere mate van zelfregulatie en tot beter ontwikkelde cognitieve vaardigheden.

Discussie over effectiviteit
Er is in Nederland veel discussie over de effectiviteit van VVE. Zo bleek uit een inventariserend onderzoek van hoogleraar Ruben Fukkink in 2015 dat VVE niet effectief is. Later liet hij in een eigen onderzoek zien dat VVE in combinatie met VIB wel effect sorteert. De overheid blijft onverminderd inzetten op een achterstandenbeleid met gebruikmaking van VVE. Wel worden de VVE-gelden de komende jaren op een andere manier verdeeld. De kleinere gemeentes krijgen meer en de grote gemeentes minder. Dit heeft tot veel protest van grote gemeenten geleid omdat zij inmiddels een infrastructuur hebben opgebouwd van voorscholen en VVE-klassen. Bezuinigigen betekent een gedeeltelijke afbraak van die voorzieningen.

Educatieve kwaliteit
Uit peilingen met betrekking tot de kwaliteit op Nederlandse kinderdagverblijven en peuterspeelzalen blijkt dat de pedagogische kwaliteit goed is, maar dat de educatieve kwaliteit verbetering behoeft. Zo scoorde ruim driekwart van de pedagogisch medewerkers (werkzaam op een kinderdagverblijf) een onvoldoende voor ontwikkelingsstimulering en begeleiding van interacties tussen kinderen. En ook op peuterspeelzalen waren deze educatieve vaardigheden gemiddeld genomen matig tot onvoldoende aanwezig. Ook uit een andere studie blijkt dat Nederlandse pedagogisch medewerkers wel goed in staat zijn om emotionele en gedragsondersteuning te bieden, maar moeite hebben met de educatieve ondersteuning van kinderen. Om de effecten van VVE te verhogen, zijn enkele maatregelen nodig.

Aanpassingen Besluit
De aanpassingen van het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie zetten in op verhoging van de kennis en vaardigheden van de beroepskracht VVE, een betere kwaliteitszorg op VVE-locaties en indirect op verbetering van het toezicht. Zo moet het taalniveau van pedagogisch medewerkers omhoog. Pm’ers die in VVE-groepen werken, moeten naar niveau 3F op de onderdelen Mondelinge Taalvaardigheid en Lezen.

Innovatiecentra VVE
Onderzoek speelt een rol in het zoeken naar factoren die de kwaliteit en effectiviteit van VVE verbeteren. Vanaf het schooljaar 2017/2018 wordt via innovatiecentra onderzoek gedaan naar (potentieel) succesvolle VVE-interventies in de praktijk. Uitbreiding van het aantal uren VVE wordt bijvoorbeeld gezien als een manier om de effectiviteit van VVE te vergroten. Maar deze maatregel is kostbaar en de effectiviteit ervan hangt naar verwachting mede af van de kwaliteit van het aanbod. Binnen de innovatiecentra kan onderzocht worden in hoeverre, op welke manieren en in welke omstandigheden het aantal uren VVE van invloed is op de effectiviteit ervan. Deze innovatiecentra spelen ook een rol bij het delen van wetenschappelijke kennis en goede voorbeelden, zo is te lezen in de toelichting op het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie.

Uitgelicht congres

Jaarcongres Management Kinderopvang 2021