VVE en taalachterstanden

Samenwerken

Wij Samen: ‘Met een logopediste in huis, voelt een observatieverzoek minder zwaar’

In de serie Wij Samen brengen we originele, inspirerende en leerzame samenwerkingen in de kinderopvang in beeld. In deel 6: de samenwerking tussen GO! Kinderopvang en logopediste Sandra Wedding. ‘Wij zijn als peuterspeelzaal of dagopvang vaak de eerste partij die iets kan opmerken over de ontwikkeling van een kind. Dat is kwetsbaar, maar ouders waarderen het dat wij het beste uit hun kind willen halen.’
peuter

SKH start met verlengde openingstijden peuterspeelzaal

Stichting Kinderspeelzalen Harderwijk start eind augustus 2023 met het aanbieden van verlengde peuterspeelzaal. De stichting zal dit in eerste instantie in de vorm van een pilot doen bij één van hun peuterspeelzalen, namelijk peuterspeelzaal Doerak in Harderwijk.
Ouders

Onderzoek: meer peuters op voorschoolse voorzieningen in Nederland

In opdracht van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten is er vorig jaar door Bureau Buitenhek onderzoek uitgevoerd naar het bereik van voorschoolse voorzieningen in Nederland anno 2021. De belangrijkste conclusies vind je hieronder.
Ouders
peuteropvang

Gratis peuteropvang voor ouders in Ede

In Ede willen ze een goede start op de basisschool voor alle kinderen. Hoe de gemeente dit wil doen? Door het aanbieden van gratis peuteropvang voor ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag.
voorschoolse educatie

Voorschoolse educatie voor álle jonge kinderen bij Columbus Junior

Kinderopvang Columbus Junior wil dat alle kinderen gelijke ontwikkelingskansen krijgen en biedt daarom voorschoolse educatie aan alle kinderen van 0 tot 4 jaar. Dat doen zij door binnen de hele organisatie te gaan werken met het VVE-programma ‘Uk & Puk’.
Kibeo's ontwikkeltassen

Kibeo’s ontwikkeltassen: peuters thuis aan de slag met hun ouders

Sommige peuters hebben een extra steuntje in de rug nodig. Op de VE-groepen van verschillende kinderopvangorganisaties door heel Nederland krijgen deze kinderen dat. Maar bij kinderopvang Kibeo uit Zuidwest Nederland gaan ze nog een stapje verder.
onderzoek digitaal voorlezen vve

Onderzoek VVE-innovaties: digitaal voorlezen groot succes (en meer inspiratie)

Digitaal voorlezen blijkt een groot succes onder VE-kinderen en hun ouders. Digitale prentenboeken worden veel vaker gelezen dan papieren voorleesboeken. Dit blijkt uit onderzoek van het VE-innovatiecentrum in Dordrecht.
webinar-ve-is-meer-dan-taal-op-25-januari

Webinar ‘VE is meer dan Taal’ op 25 januari

Niet alleen taal staat centraal bij voorschoolse educatie (VE), ook drie andere ontwikkelingsgebieden verdienen aandacht binnen het VE-aanbod: rekenen, de sociaal-emotionele ontwikkeling en de motorische ontwikkeling. Daarover gaat de webinar ‘VE is meer dan Taal’.
update-antwoord-op-veelgestelde-vragen-van-ve-aanbieders

Antwoord op veelgestelde vragen van VE-aanbieders

Aan welke kwalificatie-eisen moeten pedagogisch medewerkers en beleidsmedewerkers voldoen om op een VE-groep te staan? Wat zijn taakuren? En hoe moet je 10 uur per doelgroepkind toepassen? Op deze en andere vragen wordt antwoord gegeven in de geüpdatete Q&A over GOAB en VE.
Taal

Laatste informatiebijeenkomsten taalniveau 3F

Pm’ers op VVE-locaties moeten vanaf 1 augustus 2019 voldoen aan de taaleis 3F voor de onderdelen Mondelinge Taalvaardigheid en Lezen.

Over vve en taalachterstanden

Taalachterstanden zo vroeg mogelijk voorkomen

Voor peuters met een taalachterstand is er vroeg- en voorschoolse educatie, ook kinderen zonder achterstand komen op de kinderopvang en de peuterspeelzaal met deze educatieve programma’s in aanraking. Pedagogisch medewerkers leren om peuters al op jonge leeftijd spelenderwijs en themagericht taal bij te brengen en meteen andere ontwikkelingsgebieden aan te spreken. Gemeenten krijgen subsidie om achterstanden aan te pakken. Hier gaat veel geld in om en er is nogal eens kritiek over de efficiëntie van de huidige VVE-methodieken. In dit dossier leest u meer over deze discussie en andere VVE-gerelateerde onderwerpen.

Lees meer

Bij een onderwijsachterstand presteert een kind met bepaalde omgevingskenmerken minder goed in het onderwijs in vergelijking met een kind met eenzelfde leerpotentieel, maar zonder die kenmerken. Het onderwijsachterstandenbeleid is gericht op het verminderen en voorkomen van onderwijsachterstanden. Binnen dit beleid krijgen peuters met een risico op een onderwijsachterstand door middel van voor- en vroegschoolse educatie spelenderwijs een stimulerend en taalrijk aanbod waarmee hun ontwikkeling op het gebied van taal, rekenen, motoriek, en op sociaal-emotioneel vlak op gestructureerde en samenhangende wijze wordt gestimuleerd. Het is de bedoeling dat deze deze kinderen een betere start op de basisschool (groep 3) maken en een toekomstige onderwijsachterstand mogelijk worden voorkomen of verminderd.

Randvoorwaarden
Voorschoolse educatie wordt aangeboden in VVE-groepen op kinderopvanglocaties of peuterspeelzaallocaties en is gericht op peuters tussen 2 en 4 jaar. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid ten aanzien van VVE. De randvoorwaarden voor de kwaliteit van VVE zijn geregeld in het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie. De werking van dat Besluit is naar aanleiding van de cohortstudie pre-COOL geëvalueerd. Het is het eerste Nederlandse onderzoek waarin gebruik is gemaakt van een begintest en waarin peuters tussen 2 en bijna 6 jaar zijn gevolgd in hun ontwikkeling, vanaf het moment dat zij naar een voorschoolse voorziening gaan, tot op de basisschool.

Pre-COOL
Uit het pre-COOL onderzoek blijkt dat VVE eraan bijdraagt dat peuters uit de doelgroep hun achterstand grotendeels inlopen. Het onderzoek laat zien dat deelname aan VVE kan compenseren voor onvoldoende stimulatie in de thuisomgeving. Daarbij toont het onderzoek aan dat een hoge educatieve kwaliteit van de voorschoolse voorziening van belang is voor de ontwikkeling van de aandachtfunctie die een belangrijke voorspeller is voor latere schoolse vaardigheden. Ook uit internationaal onderzoek blijkt dat een hogere, met name educatieve, kwaliteit van voorschoolse voorzieningen leidt tot een betere sociale ontwikkeling, tot een grotere mate van zelfregulatie en tot beter ontwikkelde cognitieve vaardigheden.

Discussie over effectiviteit
Er is in Nederland veel discussie over de effectiviteit van VVE. Zo bleek uit een inventariserend onderzoek van hoogleraar Ruben Fukkink in 2015 dat VVE niet effectief is. Later liet hij in een eigen onderzoek zien dat VVE in combinatie met VIB wel effect sorteert. De overheid blijft onverminderd inzetten op een achterstandenbeleid met gebruikmaking van VVE. Wel worden de VVE-gelden de komende jaren op een andere manier verdeeld. De kleinere gemeentes krijgen meer en de grote gemeentes minder. Dit heeft tot veel protest van grote gemeenten geleid omdat zij inmiddels een infrastructuur hebben opgebouwd van voorscholen en VVE-klassen. Bezuinigigen betekent een gedeeltelijke afbraak van die voorzieningen.

Educatieve kwaliteit
Uit peilingen met betrekking tot de kwaliteit op Nederlandse kinderdagverblijven en peuterspeelzalen blijkt dat de pedagogische kwaliteit goed is, maar dat de educatieve kwaliteit verbetering behoeft. Zo scoorde ruim driekwart van de pedagogisch medewerkers (werkzaam op een kinderdagverblijf) een onvoldoende voor ontwikkelingsstimulering en begeleiding van interacties tussen kinderen. En ook op peuterspeelzalen waren deze educatieve vaardigheden gemiddeld genomen matig tot onvoldoende aanwezig. Ook uit een andere studie blijkt dat Nederlandse pedagogisch medewerkers wel goed in staat zijn om emotionele en gedragsondersteuning te bieden, maar moeite hebben met de educatieve ondersteuning van kinderen. Om de effecten van VVE te verhogen, zijn enkele maatregelen nodig.

Aanpassingen Besluit
De aanpassingen van het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie zetten in op verhoging van de kennis en vaardigheden van de beroepskracht VVE, een betere kwaliteitszorg op VVE-locaties en indirect op verbetering van het toezicht. Zo moet het taalniveau van pedagogisch medewerkers omhoog. Pm’ers die in VVE-groepen werken, moeten naar niveau 3F op de onderdelen Mondelinge Taalvaardigheid en Lezen.

Innovatiecentra VVE
Onderzoek speelt een rol in het zoeken naar factoren die de kwaliteit en effectiviteit van VVE verbeteren. Vanaf het schooljaar 2017/2018 wordt via innovatiecentra onderzoek gedaan naar (potentieel) succesvolle VVE-interventies in de praktijk. Uitbreiding van het aantal uren VVE wordt bijvoorbeeld gezien als een manier om de effectiviteit van VVE te vergroten. Maar deze maatregel is kostbaar en de effectiviteit ervan hangt naar verwachting mede af van de kwaliteit van het aanbod. Binnen de innovatiecentra kan onderzocht worden in hoeverre, op welke manieren en in welke omstandigheden het aantal uren VVE van invloed is op de effectiviteit ervan. Deze innovatiecentra spelen ook een rol bij het delen van wetenschappelijke kennis en goede voorbeelden, zo is te lezen in de toelichting op het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie.

Uitgelicht congres

Masterclass Opvallend gedrag bij kinderen

Hotel de Reehorst